Süßwasser am Samstag

Na de trip naar de monding van de Elbe was het zaterdag tijd wat zoet water op te zoeken. Dit werd gezocht en gevonden in de omgeving van Bremershaven. Daar liggen twee kleine meertjes, de Großer Sellstedter See en Polder Bramel. Het laatste gebied was tot voor enige jaren een gewone polder die onder water gezet is. Hier worden regelmatig leuke soorten gezien. Vorig jaar zat hier bijvoorbeeld een tijdje een Gestreepte Strandloper.

Echte knallers komen we vandaag helaas niet tegen, langs de Sellstedter See vliegt een verre Visarend en in het moeras wat om het meer heen ligt lopen twee Kraanvogels. Bij Polder Bramel lopen drie Kraanvogels en zitten op drooggevallen delen van de plas vele Gele - en Witte Kwikken.

Het landschap is geweldig en doet me een beetje aan Estland denken. Kleine percelen met veel ruigte en bossages. Je kan heel ver kijken, een ongeschonden horizon zonder enige vervuiling met lelijke gebouwen of wat dan ook. Een landschap waar je uren kan ronddwalen langs stille wegen en dat er zo spannend uitziet. Hieronder een paar foto's, misschien geeft dat een beter beeld dan mijn paar woorden:

Vogelkieker-bus

Vrijdagmorgen de 17e april was er nog net even tijd genoeg om met een bak koffie door de tuin te lopen. Even kijken hoe het gras het doet en of de vijver al vol met kleine beestjes zit. Terwijl ik zo rondloop valt het me op dat er de hele tijd groepjes Vinken, Sijzen en Kepen overvliegen. Het blijft me verbazen, zelf midden in de bossen merk je dat het trektijd is en dat het goed vliegt. Ik struin wat door de tuin en al snel vliegt een roepende Boompieper over (nieuwe tuinsoort!). Kort daarna hoor ik een Apelvink en vliegt er weer een nieuwe tuinsoort over. En, dan komt de klapper van de week: Rode Wouw! Op zijn gemak vliegt de derde nieuwe tuinsoort laag over in zuidelijke richting. Drie nieuwe soorten binnen vijf minuten, een dag kan slechter beginnen.

Anderhalf uur later ben ik met een aantal collega's van het Biologisch Station waar mijn lief werkt, in Freiburg. Dit is een klein dorpje langs de rivier de Elbe. Vanuit hier hebben wij een excursie langs de monding van de Elbe. Hier zijn nog grote aantallen weidevogels te vinden, inclusief Kemphanen. Ook verblijven er in deze tijd van het jaar vele 10.000-den Brandganzen. Maar, voor die ganzen ben ik niet gekomen, ik wil wel eens kijken hoe het er daar uitziet. We verzamelen bij de plaatselijke kroeg en wandelen daarna het slaperige dorpje uit. In totaal zijn we met ongeveer 25 man/vrouw. Een aantal mensen van het Biologisch Station van mijn lief, wat studenten en verder wat biologen van adviesburo's uit Bremen en Hamburg.

Hierboven een kaartje, het bezochte gebied ligt net onder de rode pijl. Cuxhaven ligt in de rode cirkel, hier vertrekt de boot naar Helgoland. En wij wonen dan weer links van het midden, helemaal onderaan het kaartje.

Een medewerker van de instantie (vraag me niet hoe die heet, geen enkel idee. Snap nog steeds niet hoe dat in Duitsland allemaal werkt) die het gebied beheert en vogeltellingen doen begint uit te leggen hoe groot het gebied is en hoe het is ontstaan. Het is allemaal in het Duits en ik heb niet zo veel zin alles proberen te begrijpen. Mijn gedachten dwalen af en ik scan de omgeving. Wie weet, vliegt er nog iets leuks. Dan hoor ik iemand heel droog zeggen: 'Rote Milan'. Men kijkt even op en luistert dan weer aandachtig naar het verhaal van de medwerker van de onbekende instantie. Ik daarintegen reageer fel, Rode Wouw!!! En pats, daar jaagt boven het weiland vlak naast ons een Rode Wouw. De vogel vliegt langzaam heen en weer en gaat zo nu en dan in het gras zitten. Niemand kijkt, alleen een paar studenten en twee zussen tonen enige interesse. Ik pak mijn camera en probeer wat foto's te maken. Zo heel vaak zie ik deze vogels ook niet en nu zie ik er ineens twee op een dag.

De excursie is verder de moeite meer dan waard. Het is leuk om door een Holland landschap in Duitsland te rijden. Het gebied lijkt heel erg op het Noorderleeg in Friesland. Overal Brandganzen en heel (maar dan ook heel veel) Kieviten, en redelijk wat Zomertalingen en Kemphanen. De laatste zitten dan voornamelijk op de wat nattere weilanden. Het vervoermiddel is ook wel curieus, we rijden namelijk in een oude Engelse dubbeldekker. Vanaf het bovenste dek heb je een prachtig uitzicht over de omgeving, ideaal om vogels mee te kijken. Aan de ramen op de zijkant zitten zelfs ruitenwissers en aan de binnenkant is een heel systeem dat condens kan tegengaan. Zo'n ding zou Deception Tours moeten aanschaffen! De bus heeft dan ook de toepasselijke naam 'Vogelkieker'.

Op verschillende plekken gaan we de dijk op en kijken uit over de Elbe en de deelstaat Sleeswijk Holstein aan de overkant. Het valt me op dat hier de hele tijd Boerenzwaluwen langsvliegen, niet zo vreemd. Als je op de kaart kijkt dan valt het direct op, hier moet gestuwde trek zijn. Als je dan goed kijkt dan zie je dat je ook gestuwde trek mag verwachten bij Cuxhaven. Zal eens uitzoeken of men daar ook regelmatig telt. Zal lastig worden, het kijken naar vogels en vastleggen van waarnemingen is in Duitsland zo veel minder gestructureerd dan in Nederland. Wat dat betreft is in Duitsland nog heel veel werk te verrichten.

De excursie eindigt bij de monding van de Oste (dit riviertje ken je waarschijnlijk nog wel van eerder berichten). Ik kijk wat in het rond of ik leuke vogels kan ontdekken. Het is rustig, er fourageren Smienten en Kluten en daar blijft het voorlopig bij. Dan zie ik plotseling een stern aan komen vliegen. Als ik de jizz zie en de manier van vliegen is mijn eerste gedachte Reuzenstern. Maar iets klopt er niet en dan zie ik het, de vogel is veel compacter en heeft een compleet zwarte snavel. De vogel vliegt rustig langs en gaat dan op het slik aan de overkant zitten. Hier laat de vogel zich matig bekijken in de matige telescopen die aanwezig zijn. Het is een Lachstern. 'Dit moet wel een hele vroege zijn', denk ik, 'volgens mij komen die toch pas eind april en mei in Nederland door?' De vogel zit rustig op het slik en wil verder niet meer van zijn plek komen. Later hoor ik van een paar excursie deelnemers dat op deze plek in eerdere jaren Lachsterns hebben gebroed. Het is niet duidelijk of ze dat nog steeds doen maar ze worden nog steeds elk jaar op deze plek gezien, en dit jaar zelfs heel erg vroeg in het seizoen!

Blitz und Donner

De afgelopen week had ik vrij genomen om in de tuin te kunnen werken. Nadat de oude ‘tuin’ was veranderd in een braakliggende vlakte moest daaruit weer een toonbaar geheel gemaakt worden. Dinsdag de 7e april was ik dus een groot deel van de dag in de tuin aan het werk. Aan het eind van de middag begon het donkerder te worden en na een tijdje begon het te onweren. Niet zomaar een onweer, nee een onweer waar je U tegen zegt. De regen kwam met bakken uit de hemel en het donderde vrijwel constant. En toen kwam het, een inslag vlakbij. Deze was zo hard dat het huis ervan schudde. De stroom viel direct uit maar dat was snel te herstellen. 'Niks aan het handje' dachten we nog. Totdat ’s avonds bleek dat de telefoon en het internet niet meer werkten. Om een lang verhaal kort te maken, na veel bellen (mobiel) krijgen we ergens deze week weer verbinding met de rest van de wereld. Het was dus niet mogelijk mails te checken, het WP en Nederlandse vogelnieuws te volgen en te bellen. En, het was dus ook niet mogelijk iets op dit log te zetten. Pure frustratie dus!

Ik had dus geen idee wat er allemaal op vogel gebied aan de hand was in het Nederlandse. Op een gegeven moment ontving ik een sms van Mark Zekhuis: ‘Spaanse mus gelukt!’, en wist tot op dat moment nog van helemaal niets. Pas veel later kreeg ik door dat het om een groepje mussen ging, al die tijd dacht ik dat het om 1 vogel ging. Natuurlijk weet je uit ervaring dat leuke dingen gezien worden. Kijk naar het weer, je ziet waar de wind vandaan komt en je weet dat het goed moet zijn op de trektelposten en elders in Nederland.

Tegenwoordig kan ik dit allemaal goed loslaten en doet het me niet zo heel veel meer. Zou ik oud worden of heeft het andere oorzaken? Hoewel, bij een snoeiharde soort (kaliber Groene Bijeneter enz.) weet ik zeker dat ik heel zenuwachtig ga worden. Ik ga eens over dit alles nadenken en kom hier later zeker nog op terug.



Goed, terug naar de vogels van de afgelopen week. Het was bij ons in Duitsland beduidend minder spectaculair dan in Nederland. Twee lange wandelingen langs het riviertje de Oste waren bijzonder de moeite waard. Dit soort landschapen zie je in Nederland niet zo veel meer. Een riviertje dat vrij kan meanderen, omgeven door grote rietvelden, natte graslanden en vochtige loofbossen. Op de hogere zandgronden vind je dennebossen. Vlak naast het riviertje ligt een groot hoogveenmoeras. En, misschien nog wel het mooiste van dit alles: je komt niemand tegen. Je kunt uren rondlopen en je komt helemaal niemand tegen. Vogels kom je wel tegen; Kleine Bonte Specht, zingende Boomleeuwerik, Raven, baltsende Bruine Kiekendief, Grote Gele Kwikken, IJsvogel, een groep van 26 en ± 120 Kraanvogels en een onvolwassen Zeearend om de highlights maar even te noemen.

Later in de week leverde een weidevogelinventarisatie in de omgeving tientallen baltsende Watersnippen op. Verder nog twee Grutto’s (bijzonder voor hier) en een overvliegende Regenwulp, mijn eerste dit jaar. Voor de rest is er nog nieuws m.b.t. mijn huislijst, de waarneming van een Oehoe op nog geen 15 minuten afstand van ons huis en de aankomst van zomervogels. Maar dat komt later allemaal aan bod.

Oh, nog even dit. Ik hoorde via de tamtam dat er geruchten zijn dat ik met een Duits Big Year bezig ben. Nou, niets is minder waar. Dat klopt dus niet. Ik weet ondertussen wel dat er een paar jaar geleden een pensionado echt fanatiek een Big Year in Duitsland heeft gedaan , die kwam na een jaar uit op ongeveer 340 soorten. Dat heb ik dus wel uitgezocht, en wie weet wat mijn Duitse toekomst me ooit nog eens gaat brengen. Het fenomeen jaarlijsten blijft me fascineren en het is dan ook geweldig te zien dat – misschien wel mede dankzij mijn poging – het jaarlijsten weer ‘hot’ is. Alwin probeert het nu voor het tweede jaar en kijk maar eens op waarneming.nl. Je kunt direct zien wie een beetje fanatiek is en een poging doet zoveel mogelijk soorten dit jaar in Nederland te zien. Ook over dat jaarlijsten wil ik nog schrijven, 2007 blijft een onvergetelijk jaar en ik zou het zo graag nog een keertje willen doen. Dat gevoel dat jij met het belangrijkste wat er maar te bedenken is bezig bent en dat de rest van de wereld daar niets van begrijpt... heerlijk. Maar, later meer hierover. Nu eerst de zon in!

Frühlingsboten!

Heel langzaam begon het afgelopen weekend de lente een beetje merkbaar te worden. Vrijdag en zaterdag was het nog echt waardeloos weer, de hele dag regen en harde wind. Zondag begon je al te merken dat er een verandering op komst was. De wind was gaan liggen, het regende niet meer en zo nu en dan scheen de zon. Het Azoren hogedrukgebied deed zijn invloed gelden!

Ondanks het feit dat we pas laat in bed lagen en dat de nacht een uurtje korter was dan normaal zijn we toch vroeg opgestaan om voor de eerste keer dit seizoen te gaan inventariseren. Het is al vele jaren geleden dat ik dit voor het laatst heb gedaan, maar in een nieuwe omgeving heb ik daar weer zin in. Hier is het zo spannend op pad te gaan, wie weet wat je allemaal ontdekt. Ik heb bij ons in de directe omgeving een mooi oud stuk bos uitgezocht en moet daar ongeveer 7 bezoeken aan brengen. Of dit gaat lukken is nog niet duidelijk, het voorjaar zit zo langzamerhand al weer boordevol met allemaal leuke plannen en of het inventariseren daar nog bij past? We zien het wel, afgelopen zondag lukt het in ieder geval nog wel op pad te gaan.

Sensationeel was het vroeg bezoek aan het bos niet te noemen maar we deden wel een leuke waarneming, Middelste Bonte Specht. Alweer eentje, volgens mij zijn die dingen lang niet zo zeldzaam als iedereen hier denkt, niemand zoekt naar die vogels, dat zal het zijn. Nadat mijn lief (die weer… heeft duidelijk scherpere oren dan ik) kort een vogel had horen roepen de digitale tape afgespeeld. Dit werkte prefect, het duurde niet heel lang en toen zagen we ook hoog in de bomen de vogel zitten. Voor de rest niet veel bijzonders, hoewel we wel de eerste Tjiftjaf van het dit jaar mochten opschrijven.

Het weer verbeterde verder gedurende de zondag en ’s middags scheen de zon volop. Dat was lang geleden, voor mijn gevoel is het de maanden februari en maart alleen maar slecht weer geweest. Ik had het gevoel dat er wel eens roofvogeltrek zou kunnen zijn en we besloten het Hagener Königsmoor nog maar een keer met een bezoek te vereren.

Nadat we de auto geparkeerd hadden bleek in de bomen om ons heen veel zingende Koperwieken te zitten. Het was me al eerder opgevallen dat overal in de omgeving grote groepen aanwezig waren. Als we dan het moor inlopen vliegt al snel de eerste Buizerds over. Terwijl ik voortdurend de lucht afscan zie ik een Ooievaar, deze vogel vliegt best hoog en verdwijnt hard in oostelijke richting. In de verte ontdek ik een man Bruine Kiekendief en even later zie ik nog een vogel vliegen. Als we dan halverwege de wandeling thee drinken zie ik nog een vogel overkomen. ’s Avonds krijg ik een mail via de vogel-mailgroep Bremen en blijkt dat op meer plekken overtrekkende Bruine Kiekendieven zijn gezien (‘guter Rohrweihenzug’ heet dat hier).

Al snel is duidelijk dat de Tjiffen ook hier terug zijn gekeerd. In totaal zien en horen we zo’n tien vogels. Op de plasjes is niet veel bijzonders te zien, wat Grauwe Ganzen, Wilde Eenden en een aantal baltsende Kieviten. Als we teruglopen, komen we langs de plek waar de vorige keer de Klapekster zat. Helaas is dat dit keer niet het geval, de vogel laat zich niet zien (of is alweer vertrokken). Wel zit op deze plek een paartje Roodborsttapuit. Oplettende lezers weten dat dit de andere soort is die op dit informatiebord staat. Nog niet zo heel vaak heb ik een bord, met daarop de vogels die je op die plek mogelijk kan zien, op exact de goede plek zien staan. Is dit dan de bekende Deutsche gründlichkeit? Hoe dan ook, het lijkt erop dat het voorjaar echt is begonnen! Het zal me benieuwen wat ik de komende maanden allemaal te zien krijg.

Als een soort toetje bij dit bericht drie plaatjes, gemaakt in de tuin. En nee, nog steeds geen nieuwe tuinsoorten erbij, de teller staat nog steeds op 36 soorten.