Een hele week Hongarije, en dat om ganzen te vangen.
Kolganzen, die zenders moeten krijgen zodat we ze kunnen volgen. Het is
namelijk helemaal nog niet duidelijk waar de Kolganzen die in voor- en najaar in Hongarije pleisteren
hun broedgebieden hebben. En ook niet waar ze hun ‘stopover sites’ hebben.
Kolganzen komen vanaf begin november aan in Hongarije, maar het is niet
duidelijk waar ze daarvoor uithangen.
Misschien in de Oekraïne, of in Kazachstan? Het is niet bekend. Ook is niet precies bekend waar ze in de
winter (tweede helft december t/m half februari) zitten. In ieder geval niet in
Hongarije, maar waar dan wel? Om daar achter te kunnen komen hebben we dus een
aantal zenders waarmee we een aantal sterke mannelijke Kollen mee uit willen
rusten. Met deze satelliet zenders
kunnen we de vogels gaan volgen en zo antwoord krijgen op onze vragen.
Over het vangen van de vogels straks meer, eerst iets over
al die andere leuke soorten die ik tegenkwam. Ik had al eens op het internet
rondgekeken maar kon weinig vinden over wat ik aan vogels zou kunnen tegenkomen
eind november / begin december. Dus een beetje op de bonnefooi naar Hongarije
(qua vogels dan). En wat ik tegenkwam viel helemaal niets tegen. Natuurlijk is
het in het voorjaar en zomer beter voor vogels en misschien ook wel leuker.
Maar ik heb me meer dan vermaakt.
Eerst even een kaart van Hongarije, wij zaten dus aan de
westkant van het land en dan aan de zuidkant van het Balatonmeer. Hier zitten
in het najaar heel veel Kolganzen en daar wilden wij een paar handenvol van vangen.
Hier opsomming maken van de highlights tijdens deze trip:
1. Keizerarend.
Ik kwam al snel achter dat adulte vogels in Hongarije overwinteren.
Maar of ik ze dan ook echt zou tegenkomen, dat had ik niet verwacht. Op de
eerste dag in Hongarije waren we ten zuiden van het Balatonmeer op zoek naar
geschikte plekken om ganzen te vangen.
Via een ongelooflijke modderige pad kwamen we met onze 4wheel-drive uit
op een plek waar zeker 20.000 Kolganzen op akkers zaten. Plotseling was er
totale paniek en vlogen er twee adulte Keizerarenden voor onze neuzen langs.
Onze Hongaarse gids (die onderzoek doet aan deze arenden) reageerde laconiek,
voor hem was dit geen verrassing. Maar voor mij wel, en deze twee lifers gaven
een geweldige show weg. Het feest werd compleet toen er op deze plek ook nog
Blauwe en Bruine Kieken, Slechtvalken en
een Sakervalk bleek rond te vliegen. Deze laatste valk werd kort, maar
overtuigend gezien.
Twee dagen later, toen we op deze plek ganzen probeerden te
vangen, waren de twee arenden nog steeds aanwezig. Een van de vogels zat toen
lange tijd in een hoge den, niet heel erg ver weg en liet zich goed bekijken.
2. Dwerggans.
Elke dag komen langs de zuidoever
van het Balatonmeer vele duizenden ganzen drinken, rusten en poetsen. Deze
vogels komen in grote groepen aanvliegen en vallen dan spectaculair van grote
hoogte in op het meer. Terwijl ik zo’n
groep aan het bekijken was zag ik plotseling een Dwerggans zwemmen. Heel erg
leuk, temeer omdat dit een vogel moet zijn die van de Russische broedgebieden
afkomstig is, een echte dus! Ook zat hier op de laatste dag dat wij in
Hongarije waren een Brandgans, daar een zeldzame soort.
3.
Reuzenzwartkopmeeuw. Dit was misschien wel de allergrootste verrassing. Van
onze gids begreep ik dat sinds september een 1e winter RZKmeeuw op
het Balatonmeer aanwezig is. De vogel werd regelmatig gezien op een plek
hemelsbreed 10 km van de plek waar wij ganzen probeerden te vangen. Tijdens een
eerste bezoek aan deze plek werd de vogel niet gezien (wel een Grote
Mantelmeeuw en een Zilvermeeuw, ook zeldzaam hier), maar twee dagen later kwam
het goed. Tussen de vele Pontische Meeuwen zat een heuse Reuzenzwartkopmeeuw op
een zandplaat. Helaas werkte de vogel niet mee, en vloog hij op voordat ik er
een foto van had kunnen maken…
4. Grote Zee-eend. Opnieuw
een leuke onverwachte soort. Tijdens het wachten op het moment dat ganzen onze
vangsectie in zouden lopen scande ik regelmatig het meer af. Opeens vlogen er 7
zwarte eenden mijn beeld in. De vogels lieten zich mooi bekijken en het was al
snel duidelijk: Grote Zee-eenden! Van onze gids leerde ik dat deze soort
regelmatig op het meer aanwezig is, maar dat ze vaak midden op het meer zitten
en daardoor moeilijk te zien te krijgen zijn. Ik had dus veel geluk!
5. Kleine Zwaan. Ook
bleek er op het meer, vlakbij onze vangplek, een Kleine Zwaan te zitten. Deze
vogel was hier al een week of twee aanwezig. Kleine Zwaan is in Hongarije ook
een zeldzaamheid, eens in de 2-3 jaar worden er vogels gezien.
6. En Dwergaalscholver. Deze soort is enorm toegenomen en kom je dus overal tegen. Maar, ze blijven toch elke keer weer geweldig!
En dan het vangen, de reden waarom we naar Hongarije waren
gekomen. We vangen de ganzen met kanon-netten, op exact dezelfde manier waarop wij al
jaren Kleine Zwanen vangen. In het kort werkt het als volgt: een groot net
(15 x 30 m) wordt door mortieren (met buskruit) over de vogels heen geschoten (zie onderste foto).
De vogels moeten dus redelijk dicht bij het net staan. Het vergt veel geduld en
kennis om dat laatste voor elkaar te krijgen. Je moet weten waar de vogels graag
willen zitten en fourageren en daarop zien in te spelen. Het net lijkt zo groot, maar is zo klein als je bedenkt waar de ganzen allemaal wel niet kunnen gaan zitten. Kleine Zwanen kan je nog voorzichtig richting de plek waar je ze wil vangen
drijven, bij ganzen is dat onmogelijk. Het is dus deels een kwestie van kennis
en tactiek maar ook je hebt ook zeker een dosis nodig.
Het is ons helaas niet
gelukt ganzen te vangen, twee keer hadden we ganzen tot ongeveer 3 meter voor
het net, en beide keren vlogen de vogels om onduidelijke redenen op. Maar we
hebben nu een aantal goede vangplekken gevonden, veel geleerd en toestemming
kunnen regelen om op deze plekken te mogen vangen. Deze trip was dus een zeer
goede investering. In februari gaan we terug naar Hongarije en dan vangen we
heel eenvoudig onze Kollen !
