Ungarn II

Een hele week Hongarije, en dat om ganzen te vangen. Kolganzen, die zenders moeten krijgen zodat we ze kunnen volgen. Het is namelijk helemaal nog niet duidelijk waar de Kolganzen die in voor- en najaar in Hongarije pleisteren hun broedgebieden hebben. En ook niet waar ze hun ‘stopover sites’ hebben. Kolganzen komen vanaf begin november aan in Hongarije, maar het is niet duidelijk waar ze daarvoor uithangen.  Misschien in de Oekraïne, of in Kazachstan? Het is niet bekend. Ook is niet precies bekend waar ze in de winter (tweede helft december t/m half februari) zitten. In ieder geval niet in Hongarije, maar waar dan wel? Om daar achter te kunnen komen hebben we dus een aantal zenders waarmee we een aantal sterke mannelijke Kollen mee uit willen rusten.  Met deze satelliet zenders kunnen we de vogels gaan volgen en zo antwoord krijgen op onze vragen.

Over het vangen van de vogels straks meer, eerst iets over al die andere leuke soorten die ik tegenkwam. Ik had al eens op het internet rondgekeken maar kon weinig vinden over wat ik aan vogels zou kunnen tegenkomen eind november / begin december. Dus een beetje op de bonnefooi naar Hongarije (qua vogels dan). En wat ik tegenkwam viel helemaal niets tegen. Natuurlijk is het in het voorjaar en zomer beter voor vogels en misschien ook wel leuker. Maar ik heb me meer dan vermaakt.

Eerst even een kaart van Hongarije, wij zaten dus aan de westkant van het land en dan aan de zuidkant van het Balatonmeer. Hier zitten in het najaar heel veel Kolganzen en daar wilden wij een paar handenvol van vangen. Hier opsomming maken van de highlights tijdens deze trip:

1. Keizerarend. Ik kwam al snel achter dat adulte vogels in Hongarije overwinteren. Maar of ik ze dan ook echt zou tegenkomen, dat had ik niet verwacht. Op de eerste dag in Hongarije waren we ten zuiden van het Balatonmeer op zoek naar geschikte plekken om ganzen te vangen.  Via een ongelooflijke modderige pad kwamen we met onze 4wheel-drive uit op een plek waar zeker 20.000 Kolganzen op akkers zaten. Plotseling was er totale paniek en vlogen er twee adulte Keizerarenden voor onze neuzen langs. Onze Hongaarse gids (die onderzoek doet aan deze arenden) reageerde laconiek, voor hem was dit geen verrassing. Maar voor mij wel, en deze twee lifers gaven een geweldige show weg. Het feest werd compleet toen er op deze plek ook nog Blauwe en Bruine  Kieken, Slechtvalken en een Sakervalk bleek rond te vliegen. Deze laatste valk werd kort, maar overtuigend gezien.

Twee dagen later, toen we op deze plek ganzen probeerden te vangen, waren de twee arenden nog steeds aanwezig. Een van de vogels zat toen lange tijd in een hoge den, niet heel erg ver weg en liet zich goed bekijken.

2. Dwerggans. Elke dag komen langs de zuidoever van het Balatonmeer vele duizenden ganzen drinken, rusten en poetsen. Deze vogels komen in grote groepen aanvliegen en vallen dan spectaculair van grote hoogte in op het meer.  Terwijl ik zo’n groep aan het bekijken was zag ik plotseling een Dwerggans zwemmen. Heel erg leuk, temeer omdat dit een vogel moet zijn die van de Russische broedgebieden afkomstig is, een echte dus! Ook zat hier op de laatste dag dat wij in Hongarije waren een Brandgans, daar een zeldzame soort.

3. Reuzenzwartkopmeeuw. Dit was misschien wel de allergrootste verrassing. Van onze gids begreep ik dat sinds september een 1^e winter RZKmeeuw op het Balatonmeer aanwezig is. De vogel werd regelmatig gezien op een plek hemelsbreed 10 km van de plek waar wij ganzen probeerden te vangen. Tijdens een eerste bezoek aan deze plek werd de vogel niet gezien (wel een Grote Mantelmeeuw en een Zilvermeeuw, ook zeldzaam hier), maar twee dagen later kwam het goed. Tussen de vele Pontische Meeuwen zat een heuse Reuzenzwartkopmeeuw op een zandplaat. Helaas werkte de vogel niet mee, en vloog hij op voordat ik er een foto van had kunnen maken…

4. Grote Zee-eend. Opnieuw een leuke onverwachte soort. Tijdens het wachten op het moment dat ganzen onze vangsectie in zouden lopen scande ik regelmatig het meer af. Opeens vlogen er 7 zwarte eenden mijn beeld in. De vogels lieten zich mooi bekijken en het was al snel duidelijk: Grote Zee-eenden! Van onze gids leerde ik dat deze soort regelmatig op het meer aanwezig is, maar dat ze vaak midden op het meer zitten en daardoor moeilijk te zien te krijgen zijn. Ik had dus veel geluk!

5. Kleine Zwaan. Ook bleek er op het meer, vlakbij onze vangplek, een Kleine Zwaan te zitten. Deze vogel was hier al een week of twee aanwezig. Kleine Zwaan is in Hongarije ook een zeldzaamheid, eens in de 2-3 jaar worden er vogels gezien.

6. En Dwergaalscholver. Deze soort is enorm toegenomen en kom je dus overal tegen. Maar, ze blijven toch elke keer weer geweldig!

En dan het vangen, de reden waarom we naar Hongarije waren gekomen. We vangen de ganzen met kanon-netten, op exact dezelfde manier waarop wij al jaren Kleine Zwanen vangen. In het kort werkt het als volgt: een groot net (15 x 30 m) wordt door mortieren (met buskruit) over de vogels heen geschoten (zie onderste foto). De vogels moeten dus redelijk dicht bij het net staan. Het vergt veel geduld en kennis om dat laatste voor elkaar te krijgen. Je moet weten waar de vogels graag willen zitten en fourageren en daarop zien in te spelen. Het net lijkt zo groot, maar is zo klein als je bedenkt waar de ganzen allemaal wel niet kunnen gaan zitten. Kleine Zwanen kan je nog voorzichtig richting de plek waar je ze wil vangen drijven, bij ganzen is dat onmogelijk. Het is dus deels een kwestie van kennis en tactiek maar ook je hebt ook zeker een dosis nodig. 

Het is ons helaas niet gelukt ganzen te vangen, twee keer hadden we ganzen tot ongeveer 3 meter voor het net, en beide keren vlogen de vogels om onduidelijke redenen op. Maar we hebben nu een aantal goede vangplekken gevonden, veel geleerd en toestemming kunnen regelen om op deze plekken te mogen vangen. Deze trip was dus een zeer goede investering. In februari gaan we terug naar Hongarije en dan vangen we heel eenvoudig onze Kollen !