Abscheuliches Wetter

Het is zondag aan het begin van de avond, zo rond een uur of half acht. Buiten regent het pijpenstelen, is het 12.8 graden Celsius terwijl binnen de open haard vrolijk brandt. Ik heb bijna de hele dag binnen gezeten, voor het grootste deel achter de laptop. Foto's uitzoeken, de Tour kijken en wat vogel- en nieuwssites bekeken.

Dit had ik zo ergens halverwege november moeten schrijven, maar toch niet op de 24e juli. Het weer van vandaag is toch wel het absolute dieptepunt van de zomer van 2011. Ik kan het bijna niet geloven en het enige voordeel van deze dag is dat we gelukkig morgen de meest waardeloze dag van deze zomer achter de rug hebben. Eerst gaf het slechte weer dat voor dit weekend voorspeld was nog wel wat goede hoop: misschien zou de Groene Bijeneter (22 juli om ongeveer 12 uur gezien op de Slikken van Flakkee; 's avonds pas doorgegeven en de volgende dag niet terug gevonden) blijven hangen en zou ik deze pijnlijke misser kunnen goedmaken. Maar misschien kan het weer ook te slecht zijn en is de Blauwangspint weer terug naar het zuiden gevlogen. Ik heb nog een heel klein beetje hoop dat de vogel ergens diep in een stel struiken zit en tevoorschijn wil komen als het weer iets beter wil worden. Maar het is een beetje hopen tegen beter weten in.

Dus een weekend met bitter weinig vogels. Leuk is de juveniele Sijs die gisteren een paar rondjes door de tuin vloog. Misschien wel afkomstig uit het Reichswald, hier een kilometer of tien vandaan. Ook leuk zijn de Ooievaars die je sinds ongeveer een week in de weilanden voor ons huis kunt zien fourageren. Het maximale aantal wat ik de afgelopen week telde waren 19. Vanuit de opkamer telde ik om een uur of zeven 12 vogels en ik besloot nog even snel een foto te maken voor het blog. Een deel van de vogels waren fanatiek aan het voedsel zoeken en hapten de ene na de andere lekkernij weg. Het andere deel stond een beetje triest in de regen. Te wachten op betere tijden, net als ik!

Mäuse

Woensdagavond is het eindelijk eens beter weer. De wind is gaan liggen en de zon schijnt zelfs een beetje. Het begint te kriebelen en ik zoek mijn spullen bij elkaar om een rondje te gaan fietsen. Ik heb namelijk een vermoeden. Het vermoeden dat niet ver van Zyfflich een ‘muizenplaag’ heerst (hoe zeg je dat eigenlijk, heerst een muizenplaag??). Het komt namelijk zo, toen ik het afgelopen weekend een rondje rond Zyfflich aan het fietsen was zag ik in een leeg deel van de Düffel een paar Torenvalken rondvliegen. Op zich weinig schokkends, ware het niet dat ik daar nog bijna nooit Torenvalken gezien heb. Torenvalken houden van muizen en waar veel Torenvalken zijn moeten veel muizen te vinden zijn, dus…

Ik zal eerst even proberen uit te leggen hoe dit gebied eruit ziet. Heb een paar foto’s gemaakt, maar of ik vraag me af of dat veel duidelijk maakt. Het is dus een gebied net ten oosten van Zyfflich en het is ongeveer 1.5 x 2 km groot. Het staat onder natuurbescherming en heeft een kleinschalig karakter. De boeren mogen niet voor half juli maaien, en nu zijn grote delen nog niet gemaaid. Het is een belangrijk gebied voor Grutto’s (15 paar dit jaar) en in de winter kan je er duizenden Kolganzen vinden. Boerderijen zijn er niet en er lopen maar twee (onverharde) paden door het gebied. Er komen maar heel weinig mensen en er is dus heel erg weinig verstoring. Dit gebied was me al eerder opgevallen en het is een perfecte plek voor Hop, Scharrelaar of nog erger. Op het kaartje kan je het gebied vinden in de rode cirkel, Zyfflich ligt links van dit gebied en de grens met Nederland is de gele lijn bovenin. Oh ja, heeft het gebied een naam? Volgens mij heeft het geen officiële naam, maar ik zal het maar Kleyen gaan noemen, zo heet de straat die aan de zuidkant ligt.

En zo ging ik dus woensdagavond op de fiets vanuit Zyfflich naar Kleyen. Een klein stukje fietsen, ongeveer een kwartiertje. Het is windstil en de zon schijnt nog steeds hoewel in het westen, richting Nijmegen het wel heel erg donker aan het worden is. Ik fiets door de weilanden en geniet van de rust en stilte. Overal vliegen Groenlingen en Kneuen en natuurlijk kom ik ook diverse Roodborsttapuiten tegen. Geelgorzen zingen uit volle borst en ik zie verschillende jonge Geelgorzen. Als ik bij de Kleyen aankom zie ik direct al de eerste Torenvalken vliegen en op het weiland direct voor me lopen twee Blauwe Reigers. Ik instaleer me en begin te scopen. Op het gedeelte wat ik goed kan overzien tel ik al snel negen Torenvalken en een stuk of vijf Buizerds. Voor de rest zie ik weinig bijzonders. Ik besluit de reigers eens in de gaten te houden en in het kwartiertje dat ik die volg vangen ze meerdere muizen. Hier moeten dus veel muizen zitten, dat kan niet anders.

Ik geniet nog een tijd van de stilte totdat de hemel wel heel erg donker begint te worden. Het zal niet lang meer duren en dan gaat het regenen. Ik besluit naar huis te gaan en hier snel weer terug te komen. Dan wil ik die twee onverharde paden eens aflopen, ben heel erg nieuwsgierig wat ik daar allemaal zal tegenkomen. Je zal dus zeker meer over de Kleyen gaan horen, wie weet wat voor knaller ik daar nog kan ontdekken!

Hier nog twee plaatjes, gemaakt tijdens het terugfietsen. Op de bovenste zie je in de verte de Duivelsberg en op de onderste zie je, net links van het midden, de kerktoren van Zyfflich.

Regenbrachvogel

Na enige tijd eindelijk weer eens een nieuwe tuinsoort. Vrijdagavond vloog een roepende Regenwulp over. De vogel zelf kon ik niet ontdekken, vloog misschien wel te hoog voor mij. Maar maakt niet zo veel uit: horen is ook scoren en daarom staat de teller nu op 108 soorten.

Buschspotter

Estland dus, en dat ongeveer 10 dagen. Ik ben ondertussen al vele malen in dit ongelooflijk mooie land geweest. Het blijft altijd een feest daar te zijn. Het land is ongeveer zo groot als Nederland en België bij elkaar en er wonen maar 1.3 miljoen mensen. En daarvan woont de helft in drie grote steden, dus de rest van het land is niet zo dicht bevolkt. En dat merk je, overal heerst rust en stikt het van de vogels. Het overgrote deel van het land bestaat uit natuur, vooral heel veel hoogveen en bossen. Naast veel vogels komen er ook nog grote zoogdieren voor. Beren, Wolven, Elanden en Lynxen komen overal in het land nog in redelijke aantallen voor.

Wij waren daar om Estse en Nederlandse vrienden te bezoeken en om te wandelen. Het bezoeken van die vrienden was goed, het was fijn elkaar na toch een jaar of drie weer eens te zien. De lieve Estse heeft het goed voor elkaar en ook de Nederlanders doen het niet slecht. Die hebben een geweldig huis met 26 ha grond op een wereldplek, direct aan de Matsalu-baai. En die hebben dus ook wel wat leuke soorten in de tuin: broedende Struikrietzangers, Draaihals, Noordse Nachtegaal om maar wat te noemen. 's Nachts hoor je vanuit je bed de Porseleinhoentjes luid roepen en 's morgens wordt je wakker van de roep van overvliegende Kraanvogels.

Het was dus niet een echte trip om zoveel mogelijk vogels te kijken. Maar stiekem had ik wel twee soorten die ik heel graag eens wilde zien (en horen): Struikrietzanger en Kleine Spotvogel. De eerste soort wilde ik graag eens horen zingen, puur om de zang goed te leren kennen. En die Spotvogel wilde ik graag eens in de broedgebieden zien. Ik heb ondertussen al meerdere in Nederland gezien maar een zingende vogel in de broedgebieden is toch wel wat anders. Na wat contacten met Estse vogelaars was me al snel duidelijk dat het vinden van beide soorten niet al te moeilijk zou worden. Struikrietzanger komt op veel plaatsen voor en van de Kleine Spotvogel zijn er dit jaar ongeveer 8 territoria bekend. Via een soort Estse Waarneming.nl had ik bijzonder goede plekinfo. Voor de rest had ik qua vogels niet echt een lijstje met wensen. Uilen kan je in deze tijd van het jaar vergeten en de leukere spechten heb ik al meerdere malen goed kunnen zien (sorry, klinkt blasé ik weet het...). En leuke zangvogels te zien krijgen lukt altijd wel, maar ook daar had ik (afgezien van de twee genoemde soorten) geen speciale wensen.

Ik zal me dus in dit verhaal beperken tot die twee soorten en zal de Kleine Vliegen, Draaihalzen, Kwartelkoningen, Noordse Nachtegalen, Hazelhoen en Krekelzangers die we ook nog gezien hebben maar vergeten.

Struikrietzanger: was eigenlijk heel makkelijk. De zang is onmiskenbaar en ik hoorde op de eerste dag direct al een luid zingend exemplaar. Het toonladdertje en de in de zang verweven roep is wel heel erg duidelijk. Veel heb ik ze niet gehoord, daarvoor was het toch te laat in de tijd. Maar af en toe kwam ik toch een luid zingende vogel tegen. Horen ging prima, zien daarentegen was lastiger. Met geduld en tactiek is het gelukt maar om nu te zeggen dat ik de soort briljant gezien heb.

Kleine Spotvogel: deze soort komt elk jaar wel in Estland voor, maar nooit in grote aantallen. Meestal zijn er maar een paar territoria. Van tevoren had ik de zang een flink aantal keren goed beluisterd en op 28 juni maakte ik vanuit Tartu de trip naar de broedgebieden van deze soort. Die liggen allemaal vlak tegen de Russische grens aan, in het uiterste zuid-oosten. Hier is het leeg en stil, bijna alle grotere wegen lopen dood aan de grens en voor de rest zijn er een paar kleine dorpjes en wat verspreide boerderijen. Er is daar wat akkerbouw maar voor een groot deel zijn de velden niet in gebruik. De boeren krijgen een premie om ze 1 keer per jaar te maaien en voor de rest doen ze helemaal niets met deze velden. Op vele velden staat dus lang gras. Niet zo saai als in Nederland maar gemengd met duizenden bloemen. Hier een paar voorbeelden, heb je een idee waar Kleine Spotvogels voorkomen.


Het was voor mijn gevoel al veel te laat (11:00 uur) toen ik aankwam in het gebied waar deze Spotvogels moeten zitten. Net ten oosten van Obenitsa liggen een stuk of 4 territoria niet ver uit elkaar. Hier zou het allemaal moeten gebeuren! Op de eerste plek die ik probeerde dacht ik een Kleine Spot te horen zingen. Aan de achterkant van een groot ruig veld met veel kruiden en wat struiken hoorde ik iets zingen. Dus ik direct die kant opgelopen en afgewacht totdat de vogel weer zou beginnen te zingen. Dit duurde niet al te lang en daarna begon het twijfelen. Was dit er nu echt eentje of wilde ik het te graag. Ook klopte het volgens mij niet dat de vogel vanuit een paar dichte struiken aan het zingen was. De vogel zou toch in het veld moeten zitten en dan zichzelf mooi moeten laten bekijken? Ik stond daar dus enige tijd te twijfelen maar raakte meer en meer overtuigd dat het niet klopte. Snel hier weg en een andere plek gaan proberen!

Die andere plek was niet zo heel erg ver weg, maar een paar kilometer. Hier lag een groot braakliggend veld langs een gravelroad. Over deze weg bleken met enige regelmaat grote vrachtauto's met stenen langs te rijden. Deze vrachtauto's deden twee dingen: heel hard rijden en enorme stofwolken opwerpen. Ik stond dus op deze weg naast een groot veld en dacht 'mijn god, waar moet ik beginnen?'. Hoewel in Estland 'everyman's right' geldt had ik niet zo veel zin het veld in te lopen. Ik besloot dus maar langs de weg te lopen en te kijken of ik iets zou horen of een verdachte vogel te zien zou krijgen. Ik was nog maar ongeveer 150 m van de auto toen ik aan de rechterkant van de weg bij twee grote stenen een zangertje in een paar dode takken zag zitten. Ik keek en dacht direct 'hebbes!'. Het was in 1 oogopslag duidelijk: Kleine Spotvogel! De vogel zag eruit als een Acro en had een duidelijke 'thee-met-melk' kleur. Hoewel ik eigenlijk overtuigd ben van de determinatie wil ik de vogel graag nog even horen zingen. En dat gebeurt na enige tijd en is alle twijfel weg. 'Dat ging toch eigenlijk wel heel erg makkelijk' denk ik. Ik kan me niet goed voorstellen dat er dit jaar maar acht territoria in deze omgeving te vinden zijn. Als ik zo rond me kijk is overal geschikt biotoop voor Kleine Spotvogels aanwezig. Er kunnen er hier wel tientallen zitten.

Ik loop terug naar de auto en zet die dan precies aan de ander kant van de weg, waar de Spotvogel zit, neer. Ik wil nog proberen vanuit de auto wat foto's te maken. Ondertussen trekt de vogel zich niets aan van de langsrijdende vrachtauto's. Hij duikt even naar beneden en zodra de stof weer een beetje verdwenen is (wat snel gaat vanwege de stevige wind) zit de vogel weer in de kale takken. Aan de kant waar de vogel steeds in de kale takken zit is een akker met graan, maar zo nu en dan vliegt de vogel ook de weg over en zit dan in het ruige, braakliggende veld te zingen.

Op het moment dat ik een paar zeer fraaie foto's wil maken blijkt dat er precies op de plek van de twee stenen een grote 4x4 auto stopt. Achterin de auto zit een grote hond en voorin zitten twee grote mannen. Ze stappen uit en blijken grenspolitie te zijn. Niet vreemd, de grens met Rusland is hier maar een paar kilometer vandaan. Ik kijk op vanachter mijn fototoestel en de twee mannen kijken me aan. De ene maakt een gebaar alsof hij door een verrekijker kijkt en ik knik, ik kijk vogels, klopt. Blijkbaar vinden ze dit helemaal niet vreemd en komen hier wel vaker vogelaars. Ik vraag of ik hier mag vogels kijken en dat blijkt geen enkel probleem te zijn. Nadat ze onze paspoorten hebben bekeken verlaten ze ons en kan ik me weer bezig houden met belangrijke zaken: het fotograferen van de Kleine Spotvogel!

Estland

Even een kort bericht om duidelijk te maken dat ik nog besta. Ik was op vakantie in Estland, om vrienden bezoeken, veel te wandelen en vogels te kijken. Ik had vogeltechnisch gezien twee doelsoorten: Kleine Spotvogel en Struikrietzanger. Of het gelukt is met deze twee aansprekende soorten lees je ergens in de loop van de komende 2-3 dagen.

Ein großer Wachtel-Berg!

Het is vrijdagavond zo tegen een uur of zes als ik naar buiten stap. Ik ga op het terras op de grond zitten om mijn schoenen aan te doen en op hetzelfde moment beginnen de druppels om me heen neer te vallen. Regen! ‘Dit kan toch niet waar zijn’, denk ik. Moedeloos laat ik mijn hoofd hangen. De hele godganse dag is het droog en schijnt zelfs de zon, en op het moment dat ik naar buiten wil, regen. Een beetje boos zit ik een tijdje op de grond terwijl het licht regent. Had de buienradar het dan toch mis? De lucht ziet er donker uit, maar ook niet heel erg donker. Ik besluit gewoon op stap te gaan, ik heb geen zin me door een beetje water te laten tegenhouden. Ik wil nog een keer twee van de gebiedjes die ik help inventariseren bezoeken. Kijken of ergens nog Kieviten met jongen te vinden zijn.

Ik stap dus op de fiets en fiets met goede moed de wijde Düffel in. Echt hele spectaculaire dingen verwacht ik niet tegen te komen, maar maakt dat wat uit? Het is al heerlijk er even uit te zijn, te genieten van de rust en de waanzinnig mooie luchten. De regen druppelt ondertussen rustig verder, maar echt nat worden doe ik niet. Ik fiets naar het eerste kartiergebied, dat net ten zuiden van Mehr ligt. Hoewel er op vogelgebied niet zo heel erg veel te beleven valt vermaak ik me prima. Het blijkt namelijk een prima avond te zijn voor Kwartels. Terwijl ik mijn route fiets hoor ik de ene na de andere vogel roepen. Ik zet ze allemaal keurig op mijn kaart, hoewel dat niet altijd meevalt. Het is lastig te bepalen waarvandaan de vogels precies roepen. Maar ik doe mijn uiterste best en kom veel vogels tegen. Aan het einde van de avond blijk ik zo rond de 20 roepende vogels te hebben ingetekend. Het moet een topje van een enorme Kwartel-berg zijn. Als de regen een beetje te heftig aan het worden is en ik op een gegeven moment ergens sta te schuilen, hoor ik eerst geen vogel, en dan na een minuut of vijf ineens drie roepen. Ik denk dat in elk veld wel een Kwartel zijn of haar ding zit te doen, dat kan bijna niet anders.

Voor de rest kom ik niet veel bijzonders tegen, totdat ik bij een groot veld met koolzaad kom. Hier blijkt dat een enorme groep Kneuen, Groenlingen en Putters zich goed zit te doen aan het zaad. De vogels tellen blijkt bijna onmogelijk, ze zitten gewoon overal. Ik kom in ieder geval uit op zo’n 75 Groenlingen en evenveel Kneuen en Putters en dat zal zeker een minimum schatting zijn. Grappig en leuk om in de gaten te blijven houden.

Purpurreiher

Midden in de nacht gaat de wekker, om precies te zijn 3:45 uur. De laatste keer inventariseren in de Emmericher Ward. Met een dubbel gevoel sta ik op, aan de ene kant heb ik veel zin om – het is het laatste bezoek – nog een keer te gaan inventariseren, wie weet waar ik tegenaan loop. Aan de andere kant is het echt heel erg vroeg. En dat nu al voor de tweede keer deze week, afgelopen donderdag stond de wekker nog vroeger vanwege het vogels ringen op de Hoge Veluwe. Toch kost het me niet heel veel moeite mezelf uit het bed te krijgen. Alles gaat ’s morgens vroeg op de automatische piloot: koffie maken, muesli naar binnen slobberen en alle noodzakelijke spullen bij elkaar zoeken (gelukkig ligt het grootste deel al klaar). Binnen een half uur zit ik in de auto en ben op weg.

Het is zo tegen vijf uur als ik in mijn waadbroek me door bijna twee meter hoge vegetatie probeer te worstelen. Brandnetels en al die andere meuk valt nog wel mee, daar kan je tussendoor lopen. Het zijn de kleine Bramen scheuten die je nekken, deze groeien laag bij de grond, die zie je niet en daar blijf je achter hangen. Helemaal idioot kan je er van worden. Ik worstel verder en verder. Gelukkig heb ik een hark (de Kartier-hark noem ik 'm) meegenomen, daarmee kan ik de planten makkelijker aan de kant duwen. Verder heb ik dikke werkhandschoenen aangedaan, maakt het ook allemaal iets praktischer. Dodelijk vermoeiend is het, en dat om zes uur in de ochtend. Er zingt overigens niet veel, het is bewolkt en zo nu en dan regent het een beetje. Niet het weer voor een mooi voorjaarsconcert van allemaal vrolijke vogeltjes! Daarbij is het bijna half juni, vele gevederde vrienden zingen niet meer en hebben het te druk met het voeden van de kindertjes. Grasmussen, een paar Bosrietzangers en een enkele Fitis, daar blijft het bij.

Als ik bij de plas aankom worstel ik mezelf uit de meuk en loop ik naar de oever. Het is heerlijk weer normaal te kunnen lopen, wat een bevrijding! Terwijl ik nog een beetje in de begroeing sta scan ik de plas. Mijn eerste indruk is dat er niet veel zit, wat Bergeenden, een paar Wilde Eenden en Blauwe Reigers. Ik loop langs de oever en zie dan in de verte allemaal Blauwe Reigers opvliegen. Terwijl ik die sta te bekijken valt me een donkere reiger op: Puperreiger!! Een goede kandidaat voor ‘de soort van de dag’ is voor zeven uur al binnen… De vogel draait voor me langs en verdwijnt over de wilgen en is weg. ‘Niet slecht, een nieuwe Duitsland soort voor mij’ bedenk ik me. Purperreiger is in Duitsland niet makkelijk te doen, het is een zeer lokale broedvogel in het zuiden van Duitsland, dus een groot deel van de Duitse vogelaars zijn afhankelijk van doortrekkende vogels die ergens wat langer blijven hangen.

Even een intermezzo. Denk nu niet dat ik een Duitse lijst heb en denk zeker niet dat ik me daar fanatiek mee bezig hou. Ergens in mijn achterhoofd weet ik ongeveer wat ik in dit land gezien heb en wat niet. Maar ik heb geen idee hoeveel soorten ik heb gezien en ben al helemaal niet fanatiek bezig met wat voor Duitse lijst dan ook. Daarvoor heb ik toch te weinig binding met dit land.

Maar goed, Puperreiger dus. Vergelijk het maar met Koereiger in Nederland, dan heb je een idee. Ik loop verder en plotseling vliegt vlak voor me de Zwarte Wouw tussen de wilgen door de plas op. Ik had dit al een beetje verwacht en kijk of ik een nest of zoiets kan vinden. Ik zoek en plotseling zie ik in een populier, op een meter of 15, een nest. Het is niet al te groot en het is voor een deel bekleed met vuilnis (plastic enzo). Een nest van Zwarte Wouw is niet al te groot en vaak bekleed met vuilnis. Dit moet het nest zijn. Ik probeer te kijken of ik de partner op het nest zie zitten. Maar het ziet er leeg uit, ook zie ik geen jongen. De opgevlogen Wouw draait ondertussen zijn rondjes niet ver bij me vandaan. Ik besluit niet te lang te blijven rondhangen en verder te lopen, ik wil verder niets verstoren.

De rest van de ronde is niet spectaculair; het is winderig en zo nu en dan valt er regen. Drie Ooievaars en en Havik met een dikke krop zijn nog de leukste dingen die ik tegenkom. De Slechtvalk zit op zijn vaste stek bovenin de hoogspanningsmast en voor de rest is het stil, je zou het bijna saai kunnen noemen.

Om een uur of half tien ben ik klaar en loop ik terug naar de auto. Ik constateer dat ik het nest vanuit de verte goed kan bekijken en besluit nog een keer terug te gaan als het mooi weer is. Scoop mee en dan met een bak koffie het nest een tijd in de gaten houden. Gewoon voor de leuk maar ook om te kijken of het echt gebruikt wordt (of niet).

Nog heel kort over Kwartels. Volgens mij is het hier een goed Kwartel-jaar. De afgelopen week nog een paar keer op stap geweest, met overal wel roepende vogels. Geen aantallen als in de vorige post maar dat was misschien ook wel een uitzondering omdat het weer die avond zo goed was. De afgelopen week was het bijna elke avond niet heel erg warm en stond er veel wind. Hopelijk gaat deze week eindelijk die ellendige wind eens liggen en kan ik nog een keer een goede ronde maken.

Foto’s van vandaag komen later, ga nu eerst even de ogen sluiten.