Terekwasserläufer !

Het is zaterdag als ik mijn spullen pak en besluit langs de Rijn te gaan vogelen. Het is windstil en het regent voor de verandering eens niet. Perfecte omstandigheden voor het vinden van een leuke soort. De grote plassen langs de Rijn zijn altijd goed voor zeldzaamheden, en dat zal in de maand mei zeker niet anders zijn. Vol verwachting rij ik, via Emmerich aan de Rijn, richting Reese. Hier zijn een paar hele grote plassen (ontstaan door het winnen van kiezel), direct langs de Rijn. Sommige van die plassen en afgravingen zijn bijna niet te bekijken, maar bij Reese is dat anders. Daar kan je, zelfs met de auto, vlak aan de oever komen. En, daar zijn slikjes en daar zitten steltlopers, leuke meeuwen en sterns.

Op weg naar Reese bezoek ik nog twee andere goede plekken. Hier is helaas niets te vinden en dus rij ik – zonder al te veel hoop – verder. Als ik bij de plas aankom parkeer ik mijn auto, pak mijn scoop en kijk de slikjes af. Eerst zie ik een aantal Tureluurs (gewoon), dan een Kemphaan (leuk), dan een Bonte Strandloper (leuker) en dan loopt er ineens een Terekruiter in mijn beeld (super…).  De vogel loopt niet zo heel erg ver van me vandaag (ongeveer 200 meters) en laat zich prima bekijken. ‘Yes”, denk ik, ‘hier doe ik het voor!”.

Ik realiseer me dat een bewijsplaatje wel handig zou zijn en maak snel een paar digiscoop plaatjes. Zodra de vogel er een beetje herkenbaar opstaan probeer ik andere vogelaars te waarschuwen. Dat blijkt een bijna onmogelijke taak: ik ken het doorgeefsysteem van Club300 niet om daarmee een bericht (sms) door te geven. Whatsapp groepjes kennen ze in Duitsland niet, en alle mij bekende vogelaars nemen de telefoon niet op. Ik verstuur een paar sms-jes en geniet daarna in mijn uppie van de vogel. Die loopt druk te foerageren (min of meer samen met het Bontje) en vertoont geen tekenen snel te verdwijnen.

Met tegenzin verlaat ik, na iets meer dan een uur, de vogel en rij naar huis. Ik ben nog maar net op weg als ik een vogelaar aan de telefoon krijg, Daniel Doer. Die heeft geen tijd zelf direct te gaan kijken, maar hij zal doorgeven dat er een Terek bij Reese zit. Het is ondertussen later geworden en ik laat het doorrijden naar de ToH maar zitten, dat haal ik toch nooit meer…

Thuis aan gekomen zie ik dat Daniel de vogel heeft doorgegeven:
Peter de Vries hat heute einen Terekwasserläufer am Reeser Meer Südteil (Kreis Kleve) entdeckt. Der Vogel ist aktuell (18.5., 16:25 Uhr) noch zu sehen. Außerdem 1 Alpenstrandl. Gruß Daniel

Later blijkt dat de vogel gezien is door ongeveer 7 man en 1 vrouw. Zo tegen zeven uur ’s avonds werd het helder en begon de zon de schijnen. De Terekruiter had hier blijkbaar op gewacht. Zonder enige aanleiding vloog de vogel op en verdween… om niet meer terug te komenToch weer een leuke ontdekking, voor mij persoonlijk de leukste tot nu toe in Duitsland, na onder andere highlights als Vale Gier, IJslandse Grutto, Steppenkiek, Hop, Roodpootvalk, Dwerggans en Groenlandse Kolgans…

Peter in Norwegen II

Hier even een update uit het noorden. Alles gaat prima hier, de ganzen werken soms minder en soms goed mee, dus we hebben al een hele stapel protocollen liggen. Daarnaast hebben we de nodige graankorrels en droppings (keutels van ganzen) verzameld. Die gaan we terug in Nederland analyseren (near-infraread spectroscopy en kalorie metingen).

Het voorjaar wil hier niet echt opschieten. Het is nog steeds koud (vandaag max 3 graden) en het regent en waait nog steeds veel en hard. Het weer lijkt wel een beetje op dat van afgelopen maart in Nederland, waterkoud. En daarom kom ik ook niet veel andere soorten tegen dan het rijtje uit mijn eerdere post. Ik had nog een overvliegende Visarend, zag twee maal een Ruigpootbuizerd en een op 13.000 Kleine Rieten jagende Zeearend is ook niet mis. Maar toch mis ik het voorjaar wel een beetje, ik maak nu al zo lang kou en slechte weer mee. Jaja, ik weet het. Ik mag niet klagen, heb de mooiste baan van de wereld en mag als werk fundamenteel vogel-onderzoek doen in de mooiste gebieden. Maar toch, een beetje warmte en zon zou niet verkeerd zijn.

Ok, genoeg daarover. Wat doe je dan tijdens het kijken naar al die Kleine Rietganzen? Precies, je gaat af en toe andere ganzen soorten zoeken. Brandganzen komen hier vrij regelmatig voor. Ondertussen heb ik al een stuk of 10 vogels gezien. Eenmaal zelfs een groepje van vier vogels. Kolganzen zijn veel zeldzamer en komen hier onregelmatig voor. Twee maal heb ik nu Kollen gezien, een solitaire vogels tussen de Kleine Rieten en vandaag (donderdag) twee vogels bij elkaar. Rietgans is veel zeldzamer hier, en die ontdekte ik vanmorgen tijdens een scan van een groep Kleine Rieten. De vogel viel direct al op door het veel bruinere verenkleed. Omdat de vogel lag te slapen was eerst nog niet duidelijk of het een Toedra of Taiga was. Taiga zou je hier eerder verwachten dan Toendra. Maar toen de vogel even opkeek bleek het toch een echte Toendra Rietgans te zijn. Toch leuk!

Maandag vliegen we terug naar Nederland en daarna duik ik Duitsland weer in. De hele week daarna heb ik vrij, dus heerlijk veel tijd voor de tuin en natuurlijk vogels kijken!!

 

Peter in Norwegen I

En toen was het eindelijk voorjaar en toen kon ik eindelijk genieten van de tuin en het mooie weer en toen kwamen eindelijk zomervogels en ging het allemaal los... en toen ging ik naar Noorwegen.

Niet dat het erg is naar Noorwegen te gaan, maar het voelt toch anders dan normaal. Dit omdat het na die hele lange koude maand Maart het eindelijk mooi weer werd. Eindelijk werd het warmer dan een graad of zeven en had je het idee dat het echt voorjaar aan het worden was.

In Zyfflich en omgeving was dat ook goed te merken, dat het voorjaar aan het worden was. Boerenzwaluwen vlogen weer boven het dorp, de eerste Gele Kwikken vlogen over en in de Kleyen zong de eerste Fitis. Leuk waren ook de Beflijsters die ik tegenkwam, een man en een vrouw in de direct omgeving van Zyfflich, en toen ik zondagmorgen uit het raam keek zaten er twee manen op het grasveld direct voor ons huis. Op exact dezelfde plek als het vorige jaar en ik durf te wedden dat het exact dezelfde vogels zijn...

Maar goed, het werd voorjaar en ik vertrok naar Noorwegen. Niet voor een vakantie, maar voor mijn werk. Het gaat dit keer om Kleine Rietganzen, hier doen we al langere tijd onderzoek aan. Deze ganzen hebben, als ze vanaf Denemarken naar Svalbard, vliegen twee stop-over sites in Noorwegen, eentje in het midden en eentje in het noorden. Die in het midden ligt bij Trondheim, Nord-Trøndelag.Waarom wij hier dan zijn, we willen graag weten wat de ganzen hier eten en hoeveel. Hoe efficient ze eten en hoeveel energie ze kunnen opnemen van hetgeen ze eten. Als de ganzen hier aankomen eten ze eerst van geoogste graanakkers. Deze akkers zijn geoogst in de herfst en op die akkers liggen nog graanresten. We kijken hoeveel er nog op die akkers ligt (we tellen dus letterlijk de graankorrels) en verzamelen graankorrels en keutels.We meten hoeveel energie er in het graan en in de keutels 'zit', en hiermee kunnen we uitrekenen hoeveel energie de ganzen uit het graan halen.

De graanakkers worden door de boeren geploegd, terwijl de ganzen nog hiervan eten. Als die akkers niet meer beschikbaar zijn, switchen de ganzen naar gras. Dus we gaan straks ook naar gras kijken, hoeveel eten de vogels daar en hoeveel energie is er uit dat gras te halen. Daarvoor zijn we hier en daarvoor breng ik dus vele uren in het veld door.We kijken naar de tijdbudgetten van de vogels en maken daarom gedurende de hele dag protocollen van 30 minuten. Dan kijken we heel precies hoeveel droppings een vogel produceert en we maken elk heel uur een scan van een grote flock ganzen. Dan kijken we wat elke gans precies doet (eten, slapen, poetsen, kijken, rusten, etc). Al die gegevens bij elkaar geeft een goed beeld hoe belangrijk dit gebied voor de Kleine Rietgans is en op welke manier de vogels dit gebied gebruiken.

Qua vogelsoorten is het hier een beetje mager. Op de fjord kom je veel Eidereenden, Zee-eenden en Roodkeelduikers tegen en dat is het dan wel. Zo nu en dan vliegt er een Zeearend langs en af en toe een Raaf. Met zangvogels is het helemaal triest, daarvan kom ik alleen maar wat mezen en vinken tegen. Niet heel erg spannend dus. Vandaag had ik dan eindelijk een leuke waarneming, tussen de duizenden Kleine Rieten zat een Kolgans, voor hier erg leuk. Maar dat is het dan ook...

Desalniettemin is het hier heerlijk.Het zijn lange dagen - van 's morgens zes tot 's avonds negen - en het is koud en nat, vandaag 4 graden en natte sneeuw. Toch zijn dit soort tripjes een voorrecht, en gelukkig maak ik nog regelmatig dit soort trips. Blijven toch bijzonder dat je dit je werk mag noemen!

Aufregend und schön

Hoewel het buiten ongemeen spannend is, is er bijna geen tijd genoeg voor het schrijven over al dat moois. Daarom maar weer een samenvatting, het is even niet anders:

1. Kraanvogels: ook de mooie trekdagen in maart werden in Zyfflich opgemerkt. Meerdere grotere en kleinere groepen vlogen hier over. Totaal ongeveer tegen de 900 vogels. Vanaf 29 maart is een vogel aanwezig op een akker niet ver van Zyfflich

2. Kievit: in de omgeving van Zyfflich hangen meerdere groepen Kieviten rond. Deze vogels hebben duidelijk last van het koude weer en de droogte. Normaal gesproken zou je overal baltsende vogels moeten tegenkomen, maar dat is dit jaar zeker niet het geval.

3. Goudplevieren: in de omgeving van Zyfflich en Kranenburg verbleven in maart meerdere groepen tot bijna 100 vogels. Uniek, dit is de laatste decennia niet meer voorgekomen. Uit de groepen Goudplevieren peuterde ik meerdere Kemphanen.

4. Plasjes: een paar natte weilanden blijven leuk, kom regelmatig Kleine en Bontbekplevieren, Witgatjes, Watersnippen en Wintertalingen tegen. Ik blijf ze – bijna dagelijks – scannen voor die ene hele leuke soort.

5. IJslandse Grutto: op 16 en 17 maart verbleef een vogel niet ver van Kranenburg bij een aantal natte weilanden. Dit is in het bundesland Nordrhein-Westfalen een heuse indiensoort… Best bijzonder dus!

6. Vinken: grote groepen Vinken (tot meer dan 100 vogels) verbleven op akkers in de omgeving van Zyfflich. Hiertussen zaten opvallend veel Rietgorzen (tot 13 vogels bij elkaar) en Kneuen.

7. Zeearend: tot mijn grote verbazing vloog een adulte vogel op 30 maart over de Kleyen. Ik merkte de vogel pas op toen die recht boven de auto vloog, en omdat ik de auto eerst ergens in de berm kwijt moest, lukte het me niet de vogel te fotograferen. De vogel vloog laag en hard door naar het noord-oosten. Dit moet wel de vogel zijn die eerder in de week in de omgeving (in Nederland) werd gezien.

Gänse in Ungarn

Het is donderdagochtend net na zes uur. Ik sta samen met Fred Cottaar en collega Bart Nolet bij onze stoere 4wd. Het is heel langzaam licht aan het worden als ik uit de verte een doffe dreun hoor. Ik kijk Fred en Bart aan, ‘het zal toch niet waar zijn?’ denk ik. Snel pak ik jutten zakken en begin te rennen.

Ik ren het modderige pad door het bos af en kom uit op een grote kale vlakte. In de verte, aan de oever van het meer,  zie ik Gerard Muskens en Gabor staan. Ik ren verder en kom dan bij de oever aan. Hier ligt het net en onder dat net liggen ganzen, een stuk of 25 tel ik in de gauwigheid. We feliciteren elkaar en beginnen de ganzen onder het net vandaan te halen. Ik pak snel mijn camera en maak wat foto’s. Volgens de display is het nu 6:23 uur, we hebben ganzen en de hele dag de tijd ze te verwerken. Ik zucht eens diep en kijk naar de hemel. Als ik even later de zon zie opkomen weet ik dat het een mooie dag gaat worden.  

ingraven van de netten

opruimen netten terwijl de zon opkomt

onze auto en het modderige pad naar de vangplek

Ik ben weer voor mijn werk in Hongarije en dit keer is het raak. We hebben ganzen! We zijn op zondag aangekomen en hebben de afgelopen dagen geschikte vangplekken bezocht. Aan de rand van dit meer, midden in het nationale park, hebben we onze twee netten ingegraven. Op een wel zeer mooie plek, een ondiep meer met daar omheen fraaie bossen en grote rietvelden. Buidelmezen roepen steeds en een fraaie Sakervalk vloog – bij het ingraven van de netten – over. Via een kilometers lang, heel erg modderig pad, kom je op deze heerlijke plek, het voelt zo bijzonder hier te mogen werken!

Nadat de ganzen in de jutten zakken zitten ruimen we eerst het net en de kannonen en mortieren op. We leggen alles bij elkaar en maken alles een beetje schoon. Als we dat nu niet doen, kost het ons later veel meer werk. Daarna gaan de ganzen in kleine tentjes en bereiden we het verwerken van de 31 Kolganzen (zoveel hebben we er gevangen) voor. We ringen, meten en wegen de vogels. We bepalen de sexe en nemen swabs  van cloaca en keel, dit om te kijken of de vogels geïnfecteerd zijn geweest met griepvirussen.

Het verwerken van de vogels gaat soepel. We hebben dit al vele malen eerder gedaan, en het is min of meer routine. Wat geen routine is zijn al die – meer en minder – voorname Hongaren die komen kijken. Iedereen die een beetje belangrijk is (of zich dat voelt) komt kijken. Het is best bijzonder wat we doen, dit is nog maar de tweede keer ooit dat hier in Hongarije ganzen worden gevangen. 

Kolgans met satellietzender

Het belangrijkste bewaren we voor het laatst: de satelliet zenders. Vijf mannelijke Kollen krijgen er eentje. We willen graag weten wat de migratieroutes van deze vogels zijn. Vreemd genoeg is daar weinig tot niets van bekend. De vogels komen in november in Hongarije aan, blijven een week of vier en verdwijnen weer als het koud gaat worden. Waarheen? Dat weet eigenlijk niemand. Stel je voor, zo’n 40.000 Kolganzen en het is niet bekend waar die in de winter zitten. Niet in Nederland, dat is wel duidelijk. Maar waar dan wel? Daar willen we graag met deze zenders achter zien te komen. Ook is niet bekend welke route naar de broedgebieden de vogels gebruiken. Het idee is dat ze via Kazakhstan vliegen, maar of dat echt zo is? Hopelijk gaan de satellietzenders ons meer duidelijkheid geven. 

Als we ’s avonds in ons vaste restaurant aan de goulash zitten drinken we een groot glas bier. We proosten op het feit dat het gelukt is, We hebben Kollen gevangen, en dat in Hongarije!

Een paar van de Grote Trappen

Zaterdagmiddag hebben we een excursie onder leiding van een Hongaar. En, niet zomaar een excursie, we gaan het reservaat in waar Grote Trappen broeden. We rijden over kale wegen, langs eindeloze akkers en weilanden. Heel veel vogels zijn er niet, maar wat er zit is de moeite meer dan waard. We komen veel Ruigpootbuizerden en Blauwe Kieken tegen. Ook Grauwe Gorzen en Klapeksters zijn redelijk algemeen. In een verre kale boom zitten twee valken: Sakers! Deze vliegen op en laten zich fraai bekijken. We zien een verre Zeearend en dan vinden we ons eigenlijke doel: Grote Trappen. Eerst zien we een grote groep vliegen. De vogels strijken ergens ver weg neer en de ranger weet precies waar. Even later parkeren we de auto en sluipen door een klein bosje. En dan zien we de Trappen, in totaal tel ik er zo’n 125. Bijna allemaal mannen, er liggen een paar vrouwen apart van de grote groep in het korte gras. Af en toe baltsen de mannen, voor mij de eerste keer dat ik dit zie. Voldaan rijden we daarna terug naar het huis van de ranger, onze dank is groot en we geven hem Hollandse kaas en stroopwafels. Hij neemt ze met een grote lach in ontvangst.

Zondag aan het einde van de middag vliegen we weer naar huis en we gebruiken de ochtend om ganzen te zoeken. Die vinden we niet, maar we vinden wel twee fraaie onvolwassen Keizerarenden, een volwassen Zeearend en de nodige Ruigpootbuizerden en Klapeksters. 

Keizerarend (foto Gerard Muskens)

Kijken naar de Sakervalken

Mocht je de Hongaarse ganzen willen volgen, op Hongaarse Kolganzen kan dat. Natuurlijk mag je elke dag kijken, maar dat hoeft niet. Eens in de drie dagen komt er een update van de ARGOS satelliet, die dan automatisch op genoemde site komt te staan. Allemaal super spannend, wat gaan deze vogels doen??

Taktische Pläne

Tactisch en strategisch plannen en een goede voorbereiding kan zo nu en dan heel goed uitpakken. Het werkte al goed met mijn paspoort en de Grote Zee-eenden, en nu heeft het weer heel goed gewerkt. Via een Duitse regionale waarnemingen site kom ik erachter dat in de omgeving van Voerde, langs de Rijn, vier IJseenden gezien zijn. Omdat ik die nog niet in Duitsland gezien heb, en omdat dit niet heel erg ver weg is (een uurtje rijden), besluit ik na mijn werk hier heen te gaan. Van tevoren heb ik goed op Google-Earth gekeken, dus ik weet precies waar ik wel (en niet) moet zijn.
 

Ik werk vrolijk de hele woensdag en stap, als ik ben uitgewerkt, in de auto. Een uurtje over de autobahn en tien minuten over wat kleinere weggetjes en ik sta aan de rand van de Tenderingssee. Onderweg heb ik de lucht scherp in de gaten gehouden. Er vliegen veel Kraanvogels en een mooie groep wil ik niet graag missen. Helaas werken de Kranen niet mee, maar de See zit er veel belovend uit, met veel eenden erop.  Ik zet mijn scoop neer en kijk van links naar rechts over het meer. Al snel zie ik een kleinere Fuut zwemmen. ‘Roodhals!’, denk ik direct, en dat blijkt te kloppen. De vogel zwemt naar me toe en gaat dan niet ver uit de oever frequent duiken. De vogel is meer onder dan boven water, maar toch lukt het me een redelijke bewijsplaat te maken.

Een heerlijke bonus, maar eigenlijk wil ik ook wel graag die IJseenden zien. Ik scoop en scoop, maar ik zie ze niet. Net als ik begin te twijfelen zie ik – heel erg ver, aan de overkant tegen de oever – een man IJseend. De vogels zijn bijna continue onder water. Met heel veel geduld kan ik ze tellen, en ik kom op 1 man en drie vrouwen. Ze laten zich moeizaam bekijken en met een vluchtige blik over de See had ik ze nooit gevonden. Ik probeer een bewijsplaatje te maken, maar dat lukt me niet… Oordeel zelf maar.

 

Als ik terug rij richting Zyfflich blijf ik de hemel scherp in de gaten houden. Hier moeten toch Kraanvogels vliegen? En het werkt, na een goede tien minuten zie ik ineens links van de weg een grote groep vogels. Het is direct duidelijk, dit zijn Kranen! Ik kan de auto aan de rand van de drukke weg parkeren en maak snel een paar foto’s. Ongeveer 35 vogels schat ik, die langzaam flappend en glijdend in oostelijke richting verdwijnen.  Tevreden rij ik naar huis, een goede voorbereiding (en wat geluk, laten we wel eerlijk blijven) werpt zijn vruchten af!

 

 

Reisepass

Het wonen in Duitsland heeft vele voordelen. Naast al die voordelen, zijn er natuurlijk ook nadelen. Elk voordeel heeft zijn nadeel! Het verlengen van je paspoort is zo’n nadeel. Woon je ‘normaal’ ergens in Nederland, dan verleng je het paspoort in de gemeente waar je woont. Voor mij is dat allemaal anders. Ik kan het verlengen bij het consulaat (bijvoorbeeld in Dusseldorf), of verlengen bij een klein aantal gemeentes in de grensstreek. Enschede is zo’n gemeente, en dus reed ik niet lang geleden op een mooie vrijdag, speciaal naar die stad voor het verlengen van mijn paspoort.

Een goede week later, op donderdag besluit ik mijn nieuwe paspoort te gaan ophalen. Ondanks de verleidelijke Geelsnavelduiker in het westen van Nederland, rij ik naar het oosten. Eigenlijk ben ik daar wel blij om, zo ontloop ik alle sneeuw, ijzel en overige ellende. Op de radio hoor ik hoe erg het in het westen is, en ik rij zonder problemen naar Enschede.

Het ophalen van het paspoort is een formaliteit en zo sta ik al weer spoedig buiten. En daar ben ik erg blij om. Ik heb namelijk nog grootse plannen. Min of meer op de route Enschede – Zyfflich ligt een meer. En op dat meer zitten al enige tijd Grote Zee-eenden… en die wil ik graag op mijn Duitse lijst(je) zetten. Van een Nederlander woonachtig in Munster heb ik al wat plekinfo gekregen, dus het moet eigenlijk appeltje-eitje zijn. ’s Morgens keek ik echter nog even snel op Ornitho (de Duitse waarneming.nl) en zag dat op een kleiner meer, dat vlak naast het grote meer ligt, een Middelste Zaagbek, Toppers en een Grote Zee-eend was gezien. Dat maakte het voor mij erg eenvoudig, ik laat het grote meer links liggen en focus mezelf op het kleinere meertje.

En die tactiek werkt uitstekend. Ik parkeer de auto, loop 100 meter, zet mijn scoop neer en binnen 10 minuten scoor ik Middelste Zager, Toppers en een vrouw Grote Zee-eend. “Wie het kleine niet eert, is het grote…. " zal ik maar zeggen. Het klinkt vreemd, maar ik ben maar wat blij met mijn eendjes. Totdat ik de volgende morgen tot mijn verbijstering constateer dat ik toch nog maar even op het grote meer had moeten kijken, daar blijkt gisteren een Witoogeend te hebben gezeten…