Morgenspaziergang

Eindelijk weer eens een moment van rust zodat ik een bericht kan schrijven. Hoe het komt dat ik zo lang niets van me heb laten horen? Vorige week was ik in het Lauwersmeer, druk bezig met onze voorjaarsbemonstering. En deze week was ik in Denemarken, een goede 100 km ten noorden van Esbjerg, om te helpen bij het vangen van Kleine Rietganzen. Dat vangen ging zeer goed, 186 vogels (en nog een kleine 200 Brandganzen) in één schot met het kanon-net. Dus het was de hele dag, van 's morgens vroeg tot 's avonds laat bloed prikken bij al deze vogels. Je snapt het, in deze twee weken geen tijd even achter de pc te kruipen en iets in elkaar te tikken. Maar gelukkig lukt dat nu wel. Afgelopen zaterdag was het heerlijk weer en waren we al vroeg op pad. Dit keer heb ik een bosgebied uitgezocht in de omgeving van Wellen. Dit gebied ziet er vanuit de lucht (Google Earth) spannend uit. Nadat we bij de bakker in Wellen broodjes hebben gekocht parkeren we de auto in het bos.


Terwijl we het bos inlopen horen we vanuit alle richtingen Grote Bonte – en Zwarte Spechten roepen en roffelen. Als we het bos uitlopen komen we uit bij een klein plasje. Hier zit een Grote Gele Kwikstaart en op een klein eilandje twee broedende Grauwe Ganzen. Wat die ganzen betreft is het hier niet anders dan in Nederland! We lopen door een mooie wereld van weilanden en bospercelen met overal zingende Grote Lijsters en Geelgorzen. Tijdens de koffie met verse Duitse broodjes vliegen twee Witte Kwikken langs, mijn eerste van dit jaar.


Terwijl we teruglopen naar de auto komen we uit bij een vochtig stuk bos dat tegen het eerder genoemde plasje aanligt. Hier zitten veel vogels, en al snel hoort mijn lief een Middelste Bonte Specht roepen. Eerst lukt het niet de vogel te vinden maar dan zit daar opeens een fraaie vogel kort in beeld. De vogel vliegt al roepend weg en laat zich daarna niet meer zien. Volgens mij hoor ik meerdere vogels maar het blijft bij deze ene waarneming. Eindelijk is het gelukt een Middelste Bonte Specht te vinden! Deze soort moet hier in de bossen aanwezig zijn maar waarnemingen zijn zeer schaars.Ik ben dolblij en met een grote grijns op mijn gezicht lopen we terug naar de auto.

Wilde Ecken

Het afgelopen weekend leek in bepaalde opzichten op het vorige weekend. Het regende regelmatig en qua vogels was het ook een beetje hetzelfde. Zaterdagmiddag klaarde het op en werden de wandelschoenen aangetrokken. Voor deze middag hadden we een bosgebied tussen Axstedt en Oldendorf (53˚ 21' 55 - 8˚ 48' 08) uitgezocht. Ons werd aangeraden dit gebied eens te bezoeken omdat het landschappelijk erg fraai is. Met het onvolprezen Google Earth heb ik het gebied een beetje proberen te bekijken. Het ziet er inderdaad veelbelovend uit: beekjes die meanderen door weilanden en bossen. Ook zijn er rommelige overhoekjes en spannende paadjes die door een deel van dit gebied lopen te zien. Vol verwachting gaan we er dus op uit.

Terwijl we naar dit gebied rijden is het het landschap fraaier en fraaier aan het worden. Een beetje heuvelig met afwisselend bossen en weilanden. Het weer werd ook steeds beter en ik had het idee dat de vlagerige wind ook een beetje ging liggen. Toen wij de auto parkeren en onze spullen bijeen zoeken vliegt er een dikke vette Havik over. In de verte vliegt een grote groep Houtduiven en overal zingen vogels. Het eerste deel van de wandeling is het nog een beetje stil maar na een half uurtje krijgen we een soort déjà vu. In een struik in een weiland zit een Klapekster en op het moment dat ik deze vogel zag vliegen er een stuk of vier Boomleeuweriken over. Hebben we vorige week niet precies dezelfde vogelsoorten gezien? De Klapekster werkt niet echt mee en laat zich moeizaam fotograferen. Toch lukt het me een plaatje te maken maar de vogel vertikt het me daarbij aan te kijken.

Tijdens de rest van de wandeling blijft het rustig met vogels, wel zingende Grote Lijsters, een paar keer roepende Kraanvogels maar daar is de koek dan wel mee op. Het is nog niet echt voorjaar, en daar kijk ik juist zo naar uit. Heb het wel gehad met die winter, ik wil zo graag de warmte van de zon voelen en lentevogels die terug keren uit hun overwinteringsgebieden. Nou ja, misschien wil ik wel te snel, het is ook nog maar maart.

’s Avonds klaart het nog meer op en is het windstil geworden. Het is bijna volle maan, de perfecte omstandigheden om een Ruigpootuil te vinden. We gaan naar hetzelfde bos dat we een week geleden hebben bezocht en zoeken nu een nog groter deel van het bos af. Helaas, zonder enig resultaat. Ik ben van plan het nog één keer proberen, maar dan als de temperaturen wat hoger zijn.

De wandeling van zaterdag beviel ons zo goed dat we op zondag besluiten nog een keer in die omgeving te gaan lopen. Als we langs een afgelegen boerderij lopen komt er een grote zwarte hond blaffend op ons afrennen. De schrik zit er eerst goed in, hoe gaat dit aflopen? De hond rent keihard door en komt dan recht op ons af. Gelukkig valt het allemaal reuze mee, hij is enorm blij ons te zien en is niet bij ons weg te slaan (figuurlijk dan).

Als we verder lopen blijft de hond bij ons en dat doet hij ook de rest van de dag. Overal waar we lopen duikt de hond op, geen moment verliest hij ons uit het oog. We fantaseren over de naam en proberen een paar Duitse hondennamen, maar niets werkt. Qua vogels is het rustig, het is alleen jammer als op een akker een hele grote groep vinkachtigen blijkt te zitten. De hond rent hier langs en er vliegen veel Kepen, Vinken, Groenlingen en Geelgorzen op. Door de hond is het allemaal zeer onrustig en het lukt me ook niet om al die vogels goed af te kijken, dus ik kan niet controleren of er nog een leuke gors tussen zit. Wel leuk zijn de roepende Zwarte Spechten die continue over de akkers vliegen, het geluid is gaaf en klinkt heerlijk op deze rustige zondagmiddag.

Weer bij de auto is de naamloze hond nog steeds bij ons. We twijfelen wat ons te doen staat, terugbrengen naar de boerderij of gewoon wegrijden. Dat laatste voelt toch ook niet echt lekker. Dan komt er een grote auto aanrijden en springt er een mevrouw uit die auto. De eigenaresse van de hond (die Justus blijkt te heten). Justus is een allemans vriend en loopt vaker weg. De mevrouw is dolgelukkig dat ze de hond weer gevonden heeft, ze had hem al 'opgegeven'. We leveren onze grote vriend weer in en gaan naar huis. Zonder hond, we hebben alleen nog de foto's...

Meine Hausliste

De laatste tijd heb ik een aantal mails gekregen met de vraag welke vogelsoorten ik zo om het huis te zien krijg. Tot op heden zijn dat er nog niet zo heel erg veel. Elke dag zie je natuurlijk bosvogels zoals Zwarte Mees, Glanskop, Kuifmees, Grote Bonte Specht, Zwarte Specht en Boomklevers. Daarnaast regelmatig Goudvinken, Sijzen, Groenlingen en groepjes Kruisbekken. De soorten die ik minder regelmatig zie zijn Raaf en Buizerd. Zangvogels die ik nog maar een of twee keer heb gezien zijn Barmsijzen (helaas te kort gezien, dus weet niet of het Grote of Kleine waren) en Staartmees.

In totaal staat de teller voor de tuinlijst op 36 soorten. Deze lijst is van een bijzondere samenstelling, meeuwen ontbreken bijvoorbeeld. Ik heb hier nog nooit een meeuw over zien vliegen. Aan ganzen heb ik alleen Kolgans (regelmatig) en Grauwe Gans gezien. Eenden zijn ook zeldzaam, het afgelopen weekend had ik voor het eerst twee overvliegende Wilde Eenden (jippie !!) en terwijl ik ’s avonds in het bad lag en het raam openstond hoorde ik Smienten overvliegen (echt, geloof me… ik heb een getuige!).

Twee soorten zijn door mijn lief waargenomen en niet door mij, Blauwe Reiger (doet pijn, krijg die nog maar een keer te zien hier midden in het bos) en Ransuil. Deze laatste heb ik alleen horen roepen tijdens een nachtelijke wandeling in het bos... maar tsja, dat telt natuurlijk niet…

De leukste soort die ik tot nu toe heb gezien is de Klapekster. Dit was eind oktober toen we nog druk aan het klussen waren. Ik was (helaas) alleen thuis en was aan het zagen, boren, schroeven en spijkeren. De ramen stonden open en opeens hoorde ik allemaal alarmerende vogels. Ik pakte direct mijn verrekijker en keek naar buiten. In de bomen aan de rand van de tuin zaten allemaal mezen en Goudvinken luid te roepen en heen en weer te vliegen. ‘Er zal ergens een Sperwer zitten’, dacht ik en ik scande de bomen af. En plotseling zat daar in de top van een den een Klapekster! De vogel zat een halve minuut rustig in die boom, lastig gevallen door al die vogeltjes, en vloog daarna weg.

De lat ligt dus hoog wil ik een nog leukere soort waarnemen. Maar het is niet onmogelijk en het maakt me ook fanatiek, dit moet beter kunnen! Als het straks echt eens lente wil worden en we regelmatig buiten te vinden zijn moet de ietwat magere soortenlijst vanzelf groeien. Ik zal jullie op de hoogte houden, elke nieuwe soort zal ik direct aan mijn trouwe lezers melden.

Hagener Königsmoor

Nadat het zaterdag een miezerige dag was geweest bleek het zondagmorgen heerlijk weer te zijn. De temperatuur liep op tot tegen de 10 graden en de zon scheen zo nu en dan. Aan alles is te merken dat het voorjaar is begonnen, je hoort de hele tijd zingende Goudvinken, Merels, mezen en roepende Boomklevers en Zwarte Spechten.

Dus, op zondagmiddag was het de hoogste tijd naar buiten te gaan. Het is ongelooflijk spannend in een nieuwe omgeving te wonen. Je kijkt op Google Earth en ziet overal in je regio gebieden die vanuit de lucht er boeiend uitzien. Bosgebieden, moerassen, kronkelende riviertjes met daarlangs kleinschalige landbouw. Waar moet je heen te vogelen? Eigenlijk heb je een soort luxe probleem. Het feit dat er in deze omgeving niet heel veel (fanatieke) vogelaars zijn maakt het ook extra spannend, je hebt geen idee wat je in deze gebieden aan vogels tegen kan komen.

Na wat spelen met Google Earth en zoeken op het World Wide Web viel de keuze op een hoogveen in de omgeving van het kleine dorpje Hagen, het Hagener Königsmoor (53˚ 20' 11 - 8˚ 38' 02). Hier is geruime tijd turf gestoken en in het begin van de jaren 90 is het gebied weer actief vernat. Volgens een internetsite zou er een rondwandeling zijn met een uitzichttoren. Hoewel het in deze tijd van het jaar in dit soort gebieden qua vogels nog stil kan zijn leek het ons toch een goed plan hier heen te gaan. Eens kijken hoe het er uit ziet en of het de moeite waard is in april/mei daar nog een paar keer heen te gaan.


Na wat zoeken lukt het ons het begin van de rondwandeling te vinden en lopen we richting het moor. Afgezien van een grote groep Kramsvogels en wat roepende Geelgorzen is het rustig. Het pad loopt eerst tussen wat weilanden door maar al snel laten we die achter ons en lopen we het moor in. Hier is goed te zien wat de vernatting voor gevolgen heeft, overal staan dode berken in het water. Veel vogels zijn er niet te zien maar dat zal in een paar maanden zeker anders zijn.


Na een paar kilometer komen we uit bij de uitzichttoren en is het tijd voor thee en home made Australische bonbons. Vanaf de toren heb je een mooi uitzicht over het uitgestrekte veen. Hier zijn eindelijk ook wat meer vogels te zien: flink wat eenden en ganzen zitten op de plasjes. In de wijde omgeving cirkelen redelijk wat Buizerds en ver weg zie ik kort een kiek vliegen, dit moet wel een Blauwe geweest zijn. Langs de rand van een plas zitten een aantal Kieviten waarvan er een paar zo nu en dan zelfs aan het baltsen zijn. Tijdens het drinken van die thee en het eten van die bonbons vliegen er twee Boomleeuweriken over, een nieuwe jaarsoort en een nieuwe Dld-soort! Even later vliegt er als een bonus nog een Veldleeuwerik langs, het lijkt wel alsof het voorjaar echt is begonnen, eindelijk!

De hele tijd loop ik al te zoeken naar een Klapekster. Die soort moet hier toch prima voor kunnen komen en ik snap dan ook niet dat ik er niet eentje kan vinden. We verlaten de toren en lopen langzaam verder in de richting van de rand van het veen. Nog steeds geen klap te vinden en ik geloof er niet echt meer in. Jammer maar helaas, de volgende keer beter.

Bijna aan het rand van het veen staat een informatiebord met daarop wat info over de soorten vogels die je hier kan tegenkomen. Twee soorten staan erop: Roodborsttapuit en Klapekster. 'Nou', zucht ik, 'dan moet die vogel dus hier zitten…' Ik pak mijn kijker en tuur voor de zoveelste maal over het veen. En dan, ik kan het eerst niet goed geloven, dan zit daar in de top van een struik een Klapekster. De vogel zit rustig in een boompje en kijkt wat om zich heen. Ik ben blij dat het gelukt is en maak een klein dansje van vreugde! De rest van de wandeling brengt niet veel bijzonders meer, alleen nog een roepende Groene Specht.


Tevreden rijden we naar huis, dit gebied is echt de moeite waard. In april, mei en begin juni moet je hier goeie soorten tegen kunnen komen. Dus, dit zal zeker niet de laatste keer zijn dat je iets leest over het Königsmoor bij Hagen.

Klangatrappen

Op de een of andere manier blijven Ruigpootuilen me bezig houden. De nestkasten die ik een paar weken geleden heb opgehangen heb ik vrijdag de 27e februari bezocht. Heel kort heb ik bij de kasten gekeken en aan de boom gekrabd. Helaas leverde dit niets op, geen uil keek naar buiten. Over een paar weken maar weer een keer proberen, we blijven moed houden.

Al geruime tijd geleden had ik vernomen dat er ooit een Ruigpootuil is waargenomen in de Schmidts Kiefern (53˚ 15' 17 - 8˚ 41' 26). Dit is een groot bosgebied met deels dennen van meer dan 150 jaar oud. Een deel van deze bossen maakt deel uit van een groot militiair oefenterrein en is (helaas) niet vrij toegankelijk. Ondanks navragen is het me nog steeds niet duidelijk waneer of hoe de vogel is gezien/gehoord. Was het vorig jaar of een paar jaar daarvoor? Niemand die het precies weet of kan het me vertellen. Wel krijg ik een kaartje met daarop de exacte plek waar de vogel heeft gezeten. Precies op de rand van het oefenterrein en het deel van het bos dat vrij toegankelijk is.

Die vrijdag de 27e leek het goed weer om een poging te wagen. In de "Methodenstandards zur Erfassung der Brutvögel Deutschlands" (een uitgave van de Duitse vogelbescherming met een handleiding voor het inventariseren van Duitse broedvogels) staat beschreven hoe je Ruigpootuilen kan inventariseren. Warme, liefst droge nachten zijn belangrijk. De belangrijkste periode is van zonsondergang tot 3 uren daarna en je kunt – mits voorzichtig – tape gebruiken.

Die vrijdag leek het goed weer schreef ik, maar aan het begin van de middag begint het langzaam te miezeren. De hele middag heb ik goede moed dat het toch nog zal opklaren. Helaas doet het dat niet. Maar goed, ik heb kriebels in mijn buik en onder het motto ‘niet geschoten is altijd mis’ besluiten we toch op pad te gaan. Als we dan zo rond een uur of vijf op pad gaan regent het zachtjes. Gelukkig staat er geen wind en is het niet heel erg koud. Maar of de omstandigheden nu echt ideaal zijn, ik vraag het me af.

Zonsondergang is deze dag om ongeveer zes uur en tegen die tijd lopen wij naar de plek die op de kaart staat aangegeven. Het is nog niet helemaal donker. In het bos is het stil en afgezien van een paar alarmerende Merels is er niets te horen. In de schemer ziet het er fraai, spookachtig en spannend uit. Bijzonder hoge dennen afgewisseld met open plekken, zo nu en dan een paar loofbomen en in het bos verdwijnende kleine, smalle paadjes. Hier kan je nog kabouters en trollen tegenkomen! We lopen verder en ik besluit een keertje de tape (eigenlijk cd) te proberen. Het geluid dat uit de speler komt valt me enorm tegen, dit kan een uil die 100 m verder zit toch nooit horen. Of dit goed gaat komen? Overbodig om te zeggen dat we geen respons krijgen. We lopen verder het bos in en komen uit op een enorm brede betonnen weg die dwars door het bos loopt. Dit is de grens van het oefengebied. Dit is ook duidelijk te zien aan de borden die hier staan, je wilt niet verder het bos in, wie weet wat die gasten daar allemaal aan het doen zijn. We lopen over de betonnen weg en komen aan op de ‘Ruigpootuilen-plek’.

Het is nu echt donker geworden en ik speel nog een keer het geluid af, niets reageert. Het blijft stil en het regent langzaam door. We lopen nog een gedeelte van het betonnen pad af en spelen zo nu en dan de Ruigpoot-roep af. Het gewenste resultaat blijft uit, een oorverdovende stilte is alles wat we horen. We geloven het verder wel en lopen terug naar de auto. We gaan het zeker nog een keer proberen, dan met een andere cd-speler en op een warme en droge avond.

Wendebecken des Überseehafens

Aan het einde van een dagje Bremen op Valentijnsdag maken we nog even tijd voor een bezoek aan de haven van deze stad. Volgens berichten zou in de 'Zwaaikom' al geruime tijd een mannetje Grote Zee-eend zitten. Nu niet direct de meest aansprekende soort, maar toch altijd leuk om even te bekijken. Daar komt ook nog bij dat het een nieuwe soort is op mijn zeer prille Dld-lijst. Niet dat ik daar nu heel fanatiek mee aan de slag ga, maar je kan 'm maar beter hebben.

Dus na wat heen en weer rijden in de haven lukt het me om die Wendebecken des Überseehafens te vinden. Op het eerste gezicht lijken hier niet veel vogels te zitten maar als ik mijn scoop erbij pak blijken helemaal aan de overkant, tegen een grote boot en de kade, redelijk wat eenden te zitten. Hoofdzakelijk Wilde en daartussen zwemen nog een paar Futen. En tussen die paar Futen, je kan het waarschijnlijk al raden: de Zee-eend! De vogel zit veel te ver weg voor een digi-plaatje daarom komt de auto en een deel van die Wende-kom maar op de foto. Hoewel de vogel ver weg zit laat hij zich prima bekijken. De vogel is saai maar klapt gelukkig wel een keertje met zijn vleugels... Spannend !

Voor de zondag had ik grootse plannen. Met behulp van Google Earth had ik een gebied in de omgeving van ons huis gevonden dat er veel belovend en interessant uit ziet. Maar het weer gooide roet in het eten, de hele dag, van 's morgens vroeg tot 's avonds laat sneeuw. Dus noodgedwongen binnen gebleven en daar een paar uur lang ganzendata van Kolguljev ingevoerd.

Nun lasst die Eulen kommen !

Een paar weken gelden waren Mark Zekhuis en zijn vriendin bij ons op bezoek. Tijdens een wandeling door de bossen in de omgeving vertelde ik hem van de Ruigpootuilen die ooit bij ons in de nabijheid zijn gehoord. De bossen hier lijken zeer geschikt te zijn voor deze soort. In mijn fantasie zie ik ze zo in de dennen zitten en dan vooral in die delen van het bos dat een mix is van loofbomen en dennen, waar open plekken zijn en dat vochtig is. Ook van een Dwerguil zou ik niet vreemd opkijken, daar lijkt het bos ook geschikt voor. Het grappige is dat over het voorkomen van uilen in de bossen hier niet veel bekend is. Niemand gaat hier nachts in de bossen naar die dingen zoeken.

We struinden een beetje door de bossen en toen ontstond het idee Ruigpootuil-nestkasten te maken. Wie weet, zou het werken en daarnaast was het gewoon leuk om te doen. Na wat zoeken heb ik in de bossen twee plekken uitgezocht die het meest geschikt lijken om dit te gaan proberen. Na wat speuren op het internet had ik al snel uitgezocht welke afmetingen deze uilenkasten moeten hebben.

En zo was ik dus een paar middagen aan het zagen en timmeren. Het eindresultaat was twee grote nestkasten. Uit de literatuur bleek dat die op een hoogte van 2 – 6 m moesten worden opgehangen. De twee plekken die ik had uitgezocht lagen ongeveer 500 m en 2500 m van ons huis en zijn niet te bereiken met de auto. Zodoende kon je ons op zaterdagmiddag in het bos tegenkomen met een ladder en een kruiwagen met daarin een nestkast en gereedschap. Vooral dat gesleep met een grote ladder leverde veel verbaasde blikken op, dat komt blijkbaar niet zo heel veel voor in die Duitse bossen. Natuurlijk kon ik het niet nalaten en werden er filmpjes gemaakt van een Duitse biologe met een grote Duitse ladder in een nog groter Duits bos.

Dat ophangen in een boom lijkt niet zo lastig maar bleek in de praktijk toch nog wel een probleem. Hoe bevestig je een zware nestkast aan een boom, terwijl je op een ladder staat met in je ene hand die nestkast en in je andere hand een hamer? Gelukkig hadden we touw bij ons dat over een tak ging en waar we de kast aan konden ophijsen. En zo sta je dan, een meter of vier hoog, een zelf in elkaar geknutselde nestkast aan een boom te timmeren. Dat ging allemaal vrij eenvoudig en het resultaat mag er zijn, op twee plekken hangen nu nestkasten te wachten op bewoners.

Allemaal heel erg spannend natuurlijk en ik ben dan ook heel erg nieuwsgierig of het gaat werken. Eigenlijk heb ik geen idee hoe vaak je mag controleren of een kast bewoond is. Zijn Ruigpootuilen gevoelig voor verstoring? Als iemand een idee heeft dan hoor ik dat graag. Ik zal jullie op de hoogte houden hoe het verder gaat en of er echt uilen (of andere vogels, wie zal het zeggen) in komen te wonen.