Hans

Het is vrijdagmiddag en de zon schijnt. Er staat niet veel wind en het lijkt alsof alles perfect is. Ik pak mijn spullen, slinger mezelf op de fiets en ga de wijde wereld in. Ik fiets door een sprookjeswereld, kom een prachtige ringtail Blauwe Kiek tegen, zie een verre Visarend vliegen en geniet een tijdje van een grote groep veldleeuweriken en piepers. Het is half oktober en alles is mogelijk. In Engeland zit een Roodkeelnachtegaal en een Scarlet Tanager, in Nederland zit een Blauwstaart mooi te zijn. Alles kan in deze tijd van het jaar, overal. Bij elke melding van Rare Bird Alerts kijk ik hoopvol, zou er een volgende mega gevonden zijn, nu in Nederland?

Alles lijkt perfect en toch is het dat niet. Ik fiets rond en registreer alles op de automatische piloot, het is alsof ik er niet echt bij ben. Het komt door de pijn die ik voel, de pijn omdat Hans ter Haar er niet meer is. Ik kende hem al een hele tijd en heb hem heel goed leren kennen in de zes jaren dat ik in Almere woonde. We kwamen elkaar heel vaak tegen rond de OVP en in oktober ging ik regelmatig mee met 'zijn' Deception Tours. Ook bezochten we bijna elk weekend de Trintelhaven, halverwege de dijk Enkhuizen – Lelystad. Het was altijd een beetje een wedstrijd wie daar het eerste aanwezig was en als eerste de bosjes kon kloppen. Nooit zal ik vergeten hoe we samen bij de Trintelhaven stonden te genieten van de groepjes Kleine Alken die langsvlogen tijdens die beroemde novemberdag in 2005. Als twee kleine jongens stonden we daar, alleen maar te genieten. Zwijgend, woorden waren niet nodig. 

Deze en nog veel meer herinneringen heb ik aan Hans. En nu is hij er niet meer en dat is niet eerlijk. Het is nog niet te bevatten dat ik hem niet meer tegen zal komen. Een klein deeltje van mezelf is verloren gegaan. Dag Hans, rust zacht…

Greifvögel

Een tijdje geleden schreef ik over het uitblijven van roofvogeltrek over Zyfflich. Ik kreeg heel langzaam het idee dat de vogels Zyfflich links of rechts lieten liggen en een andere route volgden. Waar dan precies was me niet duidelijk, in ieder geval niet over ons dorp. Nou, dat idee heb ik sinds dit weekend niet helemaal meer.

Eerst zie ik vrijdagmiddag een juveniele Slechtvalk rondjes draaien boven het dorp, deze vogel vliegt daarna in westelijke richting weg. Dan zie ik vrijdagmiddag net ten zuiden van ons dorp een man Blauwe Kiek hard in zuidelijke richting langsvliegen. Het is vrijdagmiddag aan het einde van de dag, als ik in de tuin zit en geniet van een kop koffie en ineens een Buizerd zie overglijden, en dan nog een en nog een… Vol verbazing zit ik te kijken, wat is hier aan de hand? Ik tel de vogels en na een half uur heb ik 16 Buizerds op de teller staan. Allemaal in een klein half uurtje en nog net voor het donker gaat worden. Dat het goed weer is voor trekkende vogels was me al duidelijk, maar dat ik ‘veel’ roofvogels boven en rond Zyfflich kon verwachten totaal niet… Met hoge verwachtingen voor de zaterdag kruip ik vrijdagavond laat in bed.

Zaterdagochtend zit ik vroeg buiten. Het is nog net boven het vriespunt en ik kruip in een slaapzak met een warme kruik. Zo heb ik het heerlijk warm en als er dan nog koffie gebracht wordt kan de morgen al niet meer stuk. Het vliegt goed, groepjes piepers, kwikken, leeuweriken en spreeuwen komen regelmatig over. Ook leuk zijn de groepen Houtduiven, Kolganzen en Kauwen die overvliegen en ik zie heel laag – bijna tussen de huizen door - een ringtail Blauwe Kiek voorbij sneaken. Het echte Grote Feest begint als ik om iets over 10 uur de was ophang, een Rode Wouw vliegt laag over het dorp. Daarna komt de eerste Buizerd over en dat gaat zo een hele tijd door. Ik heb nog andere dingen te doen en heb niet de tijd om de hele dag omhoog te kijken, dus tussen de bedrijven door probeer ik zo goed als het gaat de aantallen roofvogels bij te houden. Dat lukt redelijk en aan het einde van de dag staat de teller op 61 Buizerds, een ringtail Blauwe Kiek, 9 Sperwers en 3 Rode Wouwen. Niet slecht voor een tuin in Zyfflich!

Zondagochtend zit ik weer voor dag en dauw buiten in mijn heerlijke blauwe slaapzak. Een warme kruik en koffie maken het compleet. Het vliegt duidelijk minder dan de dag ervoor maar het is nog steeds leuk. Opvallend zijn de groepjes Sijzen die ik nu wel hoor en die ik op zaterdag niet had. Om 10 uur moet ik op stap voor de ganzentelling van oktober. Ik moet een niet zo heel erg groot gebied rond Zyfflich tellen en omdat er nog niet zo heel veel ganzen zijn hoop ik redelijk op tijd weer terug te zijn. Ik rij net ten oosten van de Kleyen als ik net achter de auto een Kiekedief de weg zie overvliegen. Ik stamp op de rem en het blijkt een ringtail Blauwe te zijn. De kiek knalt hard door en is in no-time uit beeld verdwenen. Even later, in de buurt van Zyfflich, zie ik Zwarte Kraaien hard achter iets aanvliegen. Ik rem hard en als ik kijk zie ik de vogels niet meer. Met gezwinde spoed rij ik dan snel naar de plek waar de vogels voor mijn gevoel moeten rondhangen en dat gevoel blijkt te kloppen. Een handjevol Zwarte Kraaien maken twee ringtails Blauwe Kieken het leven zuur. Deze trekken zich van dit geplaag weinig aan en hangen een beetje rond. Heel langzaam verplaatsen ze zich op deze manier in zuidelijke richting en verdwijnen dan uit beeld. Ganzen kom ik weinig tegen (250 Kolganzen telde ik) maar in de Kleyen zie ik weer een ringtail Blauwe Kiekendief! Het kan de vogel zijn die ik eerder heb gezien maar het kan ook niet. Deze Kiekendief vliegt niet door maar is rustig aan het jagen. Zes (of toch vijf?) Blauwe Kieken in drie dagen rond Zyfflich… Het is duidelijk dat deze soort in deze periode doortrekt!

Als we weer thuiskomen, zet ik mezelf op een stoel midden in de tuin. De rest van de dag probeer ik zo veel mogelijk omhoog te kijken. Het vliegt duidelijk minder dan de zaterdag, de tellers blijven staan op 28 Buizerds, 8 Sperwers een Havik en een Rode Wouw. Na ongeveer half drie ik de koek duidelijk op, er vliegt niets meer. Maar toch heb ik nog een mooie bonus. Aan de voorkant van ons huis hebben we een wijdse blik op het Reichswald en de Duivelsberg. Je kunt kilometers ver over de weilanden kijken en regelmatig scoop ik vanuit de voorste kamer om te kijken of ik nog iets leuks zie (leverde al Blauwe Kiek, Roodhalsgans en Kleine Rietgans op…). Als ik dan over de velden kijk zie ik een Rode Wouw rondhangen. De vogel lijkt niet verder te vliegen en draait loom wat rondjes en gaat zo nu en dan in het gras zitten. Mijn 14e die ik dit jaar hier zie…

Zyfflich en roofvogeltrek gaat dus wel samen! Maar blijkbaar moet er echt goede trek zijn wil je er echt iets van meekrijgen. Daarbij komt dat ik dit weekend niet hele dagen de tijd had omhoog te kijken en dat – hoewel ik een heel groot deel van de hemel kan zien – het tellen vanuit de tuin niet optimaal is. Het is beter ergens buiten het dorp te staan waar je een ruimere blik hebt. Hoe dan ook, ik ben in ieder geval erg blij met mijn ‘Weekend-totaalscore’ van 89 Buizerds, 17 Sperwers, zes Blauwe Kieken, vijf Rode Wouwen en een Havik en Slechtvalk.

Zug !

Als ik donderdagmorgen opsta hoor ik de Kolganzen al over het huis vliegen. Sinds een week of twee zijn die weer terug in de Duffelt. Het is woensdagavond droog geworden, na bijna een etmaal lang continue regen, en het lijkt erop dat de migratie nu echt op gang is gekomen. Met een mooi windje in de rug en helder weer migreer je toch als gans het liefst. Terwijl het langzaam licht aan het worden is blijkt het met die helderheid flink tegen te vallen, het zit potdicht van de mist. Heel erg dik is die echter niet, ik kan zo nu en dan de blauwe hemel zien. Dus eerst maar eens rustig ontbijten en als dan tegen 10 uur de mist echt verdwenen is stap ik op de fiets.

Het blijkt buiten heerlijk te zijn en het is alsof ik door een sprookje fiets. Hier en daar hangen nog flarden mist en de zon schijnt volop. Het is duidelijk een ganzen-dag, groepen Kolganzen vliegen de hele tijd hoog over, bijna allemaal in en westelijke richting. Dit zal zo tot aan het begin van de middag doorgaan, dan droogt de stroom ganzen langzaam op. Het is duidelijk dat het een hele dag alleen maar geregend heeft. Alle Buizerds en Torenvalken die ik tegenkom zitten op paaltjes of in topjes van bomen met gespreide en afhangende vleugels. Blijkbaar zijn ze nog kletsnat en proberen ze nu een beetje droog te worden. Ondertussen blijft het goed vliegen, Vinken, Keepen en Veldleeuweriken vliegen in mooie groepjes over en ik hoor ook een aantal Kepen en Boomleeuweriken. Het is ondertussen bijna warm geworden en het is heerlijk om zo op pad te zijn. Ik fiets en fiets en ik geniet met volle teugen. Zo tegen een uur of twaalf blijkt het warm genoeg te zijn voor trek van roofvogels en zie ik verschillende groepjes Buizerden wel heel erg hoog opschroeven om daarna langzaam af te glijden in zuidwestelijke richting.

Na een heerlijke fietstocht zonder verder hele bijzondere bijzonderheden zit ik de rest van de dag in de tuin omhoog te kijken. Het blijkt goed te gaan met roofvogels en ik zie de een na de andere Buizerd en Sperwer overkomen. Een mooie bonus is de Rode Wouw die om vier uur laag over de tuin vliegt. Helaas is de vogel net te snel om goed op de foto te worden gezet. Als ik het nakijk zie ik tot mijn verrassing dat dit alweer mijn negende is die ik dit jaar hier zie. Voorwaar een mooi aantal!

 

Texel

In het najaar gaan Nicole en ik altijd een weekend naar een Waddeneiland. De laatste jaren is dat regelmatig een Duits Waddeneiland. Omdat die misschien nog net iets mooier zijn dan de Nederlandse en omdat het daar zo heerlijk rustig vogelen is. Je komt op die Duitse eilanden geen vogelaars tegen, die lijken daar niet te bestaan. Ook wel eens een beetje frustrerend, je weet dat er allemaal goede en leuke soorten op het eiland moeten zitten, maar vind die maar eens in je eentje.

Dit jaar kozen we voor de gemakkelijke weg; Texel. Geen gedoe met veerboten die anderhalf uur varen op de meest onregelmatige tijden en gesleep met rugzakken, statieven en telescopen. Nee, heel eenvoudig met de auto naar Texel, erg luxe voor ons. We hadden dit weekend al lang geleden geboekt en toen had ik nog geen idee van het Dutch Birding Weekend. Totdat ik daar een week of twee-drie geleden achterkwam, wij verbleven in hetzelfde weekend op Texel als dat het DB-weekend zou plaatsvinden. Dat kon dus nog wel eens iets leuks gaan opleveren en dan is het niet verkeerd al op de goed plek te zijn.

Een echt hard-core birding weekend zou het niet worden, en is het ook niet geworden. Heb natuurlijk wel de Daurische Klauwier meegenomen, heb nog een fraaie Sperwergrasmus gezien maar voor de rest heb ik al het vogelgeweld en de vogelaars een beetje gemeden. Heb een ‘eigen’ Blako gevonden, had een mooie overvliegende en luid roepende Roodkeelpieper en tijdens de lange strandwandelingen een aantal Kleine Jagers (waarvan eentje langere tijd jagend achter een Grote Stern aan boven het strand…!). Voor de rest genoten van het heerlijke weer en de ruimte en de rust. Op de laatste dag kwam ik in de lege, wijdse wereld achter de Mokbaai nog twee tamme IJsgorzen tegen.

En dan gisteren, dinsdag eindelijk weer tijd voor een rondje in de omgeving van Zyfflich. Back to basic zou je kunnen zeggen. In de afgelopen week zijn veel akkers met maïs geoogst en zitten overal op deze akkers groepjes Nijlganzen en Grauwe Ganzen te fourageren op de oogstresten. Ook zijn de Kolganzen terug. Vorige week woensdag had ik mijn eerste vogels van dit najaar, overvliegend over Zyfflich, maar nu kwam ik her en der overvliegende groepjes tegen. De grote meute is er nog niet, maar dat zal waarschijnlijk niet lang meer duren. Ik kwam op mijn rondje niet heel veel bijzonders tegen, maar ik had dan ook niet veel tijd. De zon gaat steeds vroeger onder en daarom had ik maar iets meer dan een uur de tijd voordat de zon onder zou gaan… maar desondanks kwam ik nog wel iets leuks tegen: mijn eerste Casarca in deze wereld. Zittend op een maïsakker tussen Nijlganzen en Grauwe Ganzen. Dubieus gezelschap, dat wel. Maar daarom niet minder leuk. Ik zag de vogel op de weg naar de Kleyen en toen ik een goed drie kwartier later weer langs de akker terug richting Zyfflich fietste was de vogel al weer weg. Dat pleit toch voor een wilde afkomst?

Steppeweihe

Zoals ik in mijn vorige blog schreef, het is Harvey van Diek gelukt een aantal mooie foto's van de Kleyense Steppenkiek te maken. Als je de vogel zo ziet lijkt de determinatie een eitje...

Meer foto's gemaakt door Harvey kan je vinden op zijn - zeer fraaie - website: www.harveyvandiek.nl/

Verzweiflung

Maandagmiddag komt de melding van een Steppekiekendief in de Ooipolder. De zoveelste van dit najaar, het is alsof de koek niet op kan. Eerst heb ik plannen de vogel te gaan bekijken maar als blijkt dat deze niet meer gezien is kies ik toch voor een bezoek aan de Kleyen.

Met de wind en de zon in de rug fiets ik die kant op. Als ik op de plek aankom waar ik een heel groot deel van de Kleyen kan overzien kijk ik even snel met mijn verrekijker. Direct vliegt er een kleine kiek door mijn beeld, de vogel maakt een draai en ik zie een lichte stuitvlek: ringtail! Ik zie dan de rossige onderdelen en alles slaat bij mij op tilt. Dit moet een Steppekiek zijn, dat kan niet anders. Ik probeer zo snel als ik kan mijn spullen uit te pakken en mijn statief neer te zetten. Ik moet die vogel beter bekijken, voordat die uit beeld is. Terwijl ik alles neerzet en met mijn fiets klungel komt er een auto aan, ik sta midden op de weg. Zuchtend pak ik alles op en zet het aan de kant van de weg weer neer... ondertussen kan ik alleen maar aan die kiek denken.

Ik heb eindelijk mijn scoop opgezet en mijn fiets aan de kant gezet (voor mijn gevoel duurde dit uren, in werkelijkheid misschien 100 seconden) en ik scoop over de velden: niets... Vertwijfeling en wanhoop nemen toe... ik moet die vogel te zien krijgen, het moet!! Ik scoop en scoop en dan ineens zie ik de kiek. Deze vliegt recht op me af en dan maakt de vogel vlak voor me een draai. Snel probeer ik alle kenmerken te zien. Ik meen geen boa te zien en ook geen witte handpennen. ‘Is dit dan toch een Grauwe Kiek?’ denk ik. Ik pak mijn vogelgids erbij en kijk het nog eens na. Omdat ik toch echt meen dat de boa en de zwarte halsvlek niet aanwezig zijn en omdat ik voorzichtig wil zijn (niet direct het zeldzaamste wil claimen) concludeer ik dat het wel een Grauwe Kiek moet zijn. Ik wacht tot het helemaal donker is geworden maar de kiek laat zich niet meer zien.

’s Avonds zit ik toch nog de hele tijd met gemengde gevoelens thuis. Ik kijk verschillende boeken na en wandel over het internet. Ik kom dan nogmaals tot de conclusie dat het een Grauwe Kiek moet zijn geweest, hoewel het ergens diep in me toch blijft knagen.

De volgende dag heb ik overdag geen tijd naar de Kleyen te gaan. Tot aan het einde van de middag zit ik bij een symposium. Pas om vijf uur (voor mijn doen erg laat) kan ik met mijn carpoolmaat koers zetten naar huis. We zijn nog geen 10 minuten onderweg of de telefoon gaat: Daniel Doer van de NABU in Kranenburg (Naturschutzbund Deutchland) heeft een Steppekiekendief gezien in de Kleyen! Hij heeft het voordeel dat hij het gebied mag betreden (een deel heeft een beschermde status) en heeft daardoor de vogel een paar keer goed kunnen zien, zowel zittend als vliegend. Dit kan niet anders dan ‘mijn’ vogel zijn, dus het was geen Grauwe maar toch een Steppe!

Natuurlijk baal ik van mijn fout, ik had de vogel toch goed moeten determineren? Maar ik ben toch ook blij dat het een Steppekiek blijkt te zijn en dat Daniel de vogel heeft teruggevonden. Met deze tegenstrijdige gevoelens worstel ik terwijl we naar Duitsland rijden. Thuis aangekomen pak ik direct mijn spullen en fiets zo snel als ik kan naar de Kleyen. Ik kom aan op mijn vaste stekkie, zet mijn telescoop neer en scan de weilanden. En dan blijkt direct aan de overkant van het weiland waar ik vlak voor sta – helemaal niet ver weg – een Steppekiek op een paal te zitten. Onmiskenbaar, precies zoals ik ze ondertussen zo goed ken van de foto’s. Ik pak mijn camera en wil een digiplaatje maken, maar de vogel blijkt gevlogen. Terwijl ik de omgeving weer scan zie ik de vogel van me af vliegen. De vogel vliegt over een heg en is uit beeld. Kort daarna komt de vogel weer in beeld en vliegt een rondje om daarna weer over dezelfde heg te verdwijnen. We wachten tot het bijna donker is geworden maar zien de kiek niet meer.

Op woensdag heeft een PhD van onze werkgroep haar promotie en ben ik de hele dag onder de pannen. Geen tijd om naar buiten te gaan. Gelukkig gaan een aantal Nederlandse vogelaars op zoek naar de vogel en – tot mijn grote opluchting – lukt het Harvey van Diek een aantal mooie foto’s te maken. Op donderdag ga ik dan zelf nog zoeken (en een drietal Nederlanders) maar de kiek wordt niet meer gezien. Of dit nu dezelfde vogel is als die van Persingen is een goede vraag. Persingen is hemelsbreed ongeveer 7 km van de Kleyen en het zou dus best mogelijk kunnen zijn dat het hier om dezelfde vogel gaat. Hopelijk kunnen foto’s hier duidelijkheid scheppen.

Vanzelfsprekend baal ik ervan dat ik deze Steppekiek eerst verkeerd determineerde. ‘Dat had ik toch goed moeten doen’ denk ik dan steeds, ‘dit is toch wel een beetje dom’. Aan de andere kant is het goed dat ik mezelf niet gek heb laten maken en er niet klakkeloos een Steppe van heb gemaakt. Ik twijfelde oprecht en ben van het meest ‘normale’ uitgegaan: Grauwe Kiek. En ook ben ik heel erg blij dat Daniel de vogel goed gezien heeft en de vogel juist determineerde. Maar nog veel blijer ben ik met het feit dat er een Steppekiek in de Kleyen heeft gezeten. Die voorspelling is uitgekomen, nu mijn andere voorspellingen nog – moet ik ze alleen wel goed op naam brengen ;-)

Schwarzstirnwürger

Het is zondagmiddag zo rond drie uur als ik mijn mail check. Tot mijn grote verbazing heb ik een berichtje dat een Kleine Klapekster is gezien op Salmorth (een soort schiereiland direct aan de Rijn, tegenover Spijk en Lobith). In het berichtje staat een link naar een site waarop vogelwaarnemingen uit de zeer wijde omgeving staan. Een zeer onoverzichtelijke en gebruiksonvriendelijke site. Althans voor mij als verwende Waarneming.nl en Bird-alerts gebruiker. Bij de waarneming staat een mooie foto van een overduidelijke Kleine Klapekster en de mededeling van de vogel om 7:50 uur is gezien. Dat is allemaal duidelijk, maar dan gaat het feest beginnen. Waar is deze vogel in hemelsnaam gezien?? De beschrijving van de plek is voor mij erg onduidelijk, en maakt me een beetje wanhopig. Hoe kom ik er nu achter waar deze vogel gezien is en zit de vogel er op dit moment nog? Ik google, ik bel met mensen die het ook niet weten en krijg dan via een Duitse vogelaar een summiere plekomschrijving. Een beetje gefrustreerd besluit ik maar naar Salmorth te rijden en daar te gaan zoeken.

Aangekomen op de plek waar de vogel misschien zou moeten zitten zakt de moed me diep in de schoenen. Dut is toch geen plek voor een Kleine Klap? Over een weggetje langs de dijk lopen gezinnetjes en laten mensen hun hond uit. Ik scoop de uiterwaarden af, maar zie niets bijzonders. Ik loop wat heen en weer en weet het even niet meer. Na een goed half uur besluit ik dat het genoeg is geweest. Maar dan, op het moment dat ik naar de auto terug loop, stopt er een auto met daarin een vogelaar. “De vogel zit er nog!” roept hij me toe en hij legt me uit waar ik de vogel kan vinden. Het blijkt dat ik ongeveer 3 kilometer verkeerd zit en nog een stuk het schiereiland moet oprijden. Dat rijden gaat op deze zondagmiddag in een iets hoger tempo dan normaal en al snel zie ik twee auto’s met daarbij twee vogelaars staan. Snel parkeer ik de auto en seconden later heb ik een mooie adulte Kleine Klapekster in beeld!

Een Nederlandse en twee Duitse vogelaars

De vogel zit op redelijke afstand, maar laat zich toch prima bekijken. Ik probeer een gesprek aan te knopen met de twee Duitse vogelaars maar dat lukt niet zo goed. Ze zijn erg zwijgzaam en zitten niet bepaald op hun praatstoelen. Na een tijdje geef ik het maar op en zo staan we met z’n allen heel stil te genieten van deze bijzonderheid. Het grappige is dat direct achter de vogel Nederlands grondgebied te zien is. Het is geweldig deze vogel te zien, maar toch zou ik er heel wat voor over hebben als hij anderhalve kilometer naar het noorden zou opschuiven, Nederland in dus.