Zwei

Hoe moet je het noemen? Frustratie, een domper, tegenvaller, deceptie, een koude douche of een enorme teleurstelling. ‘Wat nu weer?’ vraag je jezelf misschien af.

Stel je voor, ik kom thuis na een hele dag hard gewerkt te hebben en ondertussen tegen het mooie weer aangekeken te hebben. Op ons sublieme buiten terras met een werelds uitzicht over Bennekom en Wageningen-Hoog, koffie gedronken, van de lunch genoten en thee gedronken. Steeds scheen de zon en was het heerlijk weer. Thuis gekomen direct mijn spulletjes gepakt en als een dolle richting de Grauwe Klauwier gefietst. Uit de verte - ik kon mijn nieuwsgierigheid niet bedwingen - al even met de verrekijker gekeken en ik op exacte dezelfde plek als gisteren zag ik de bekende lichte vlek in een vlier zitten. 'Yes, die zit er nog!' was mijn gedachte. Als ik verder fiets ontwaar ik een tweede lichte vlek… en wat denk je, die ene Grauwe Klauwier heeft tot mijn grote verrassing gezelschap gekregen van een tweede. Twee juveniele vogels zaten zeer fraai vlak naast elkaar in de brede heg. Ze waren zeer actief aan het foerageren en doken regelmatig in het korte gras. Alles zag er zeer relaxed en steady uit. Ik besloot om een plan te bedenken en te kijken of ik de vogels zou kunnen fotograferen. En, je gelooft het niet, net toen ik wilde beginnen met het maken van de meest mooie Grauwe Klauwieren-foto's die er ooit in de Duffelt gemaakt zijn, begon het te druppelen. En al die druppels werden een heuse onweersbui die op het moment dat ik dit schrijf nog steeds vrolijk verder rommelt. Soms, heel soms, zou ik willen dat ik een andere hobbie (of noem je dit gedoe een passie?) heb. Iets met damstenen en een zacht tikkende klok ofzo.

Ik kan toch met leuk nieuws afsluiten; via het werk van mijn vriendin (NABU Kranenburg) begreep ik dat in mei, niet ver van de plek waar mijn vogels zitten, eenmalig een paartje Grauwe Klauwieren is gezien. Het lijkt er een beetje op dat dit jaar, niet ver van Zyfflich heel stilletjes Grauwe Klauwieren hebben gebroed!

Antwort?

Tja, wat moet je er van denken? Gisteravond had ik toch nog even tijd om een rondje om Zyfflich te fietsen. Mijn spullen bij elkaar gezocht en een uurtje voordat de zon onder zou gaan op stap gegaan. De eerste 10 minuten waren niet heel erg spannend, een paar Roodborsttapuiten en dat was het dan wel. Maar dat veranderde snel toen ik een lichte vlek in een heg zag zitten. Ik kneep snoeihard in de remmen en had maar 1 korte blik nodig om vast te stellen wat die lichte vlek was: juveniele Grauwe Klauwier!

Natuurlijk werkt ook Murphy's Law in Duitsland en op hetzelfde moment komt er luid blaffend een hond op me af. De aardige mevrouw met hond, die ik heel vaak tegenkom op mijn rondjes Zyfflich, liep op hetzelfde moment langs. Na het uitwisselen van een paar vriendelijke woorden liep ze verder en kon ik me weer op de Klauwier concentreren. Deze zat nog ongeveer op dezelfde plek en ik kon de vogel kort in de telescoop bekijken. Daarna gebeurde het onvoorstelbare: ik keek een splitsecond weg en toen ik weer keek was de vogel verdwenen. Helemaal weg, alsof die verdampt was. Ik scoopte de heg helemaal af, maar geen Klauwier. Omdat de heg redelijk breed was dacht ik dat de vogel aan de andere kant zou kunnen zitten. Ik fietste een klein stukje verder totdat ik de andere kant van de heg kon bekijken: geen Klauwier. Ik begreep er helemaal niets van, Klauwieren zitten toch altijd fraai bovenin boompjes en op hekjes en ga zo maar door? Waar kon deze vogel dan nu toch uithangen? Ten einde raad scoopte ik nog een keer langs de heg en toen kwam de vogel heel sneaky uit de heg gekropen. De vogel zat dus helemaal niet bovenop de heg, die zat er gewoon de hele tijd middenin! Het lukte me een bewijsplaatje te maken voordat de vogel weer - letterlijk - de heg inkroop en uit het zicht verdween.


Natuurlijk altijd leuk, een Grauwe Klauwier. Maar bijzonder leuk en intrigerend gelet op mijn mogelijke overvliegende Klauwier van twee dagen eerder. Toeval of is er toch een causaal verband?

Ein Fragezeichen

Het is maandagavond 15 augustus zo rond een uur of acht. Ik ben in de tuin aan het werk als ik Boerenzwaluwen luid hoor alarmeren. Ik kijk op en even later vliegt er een Sperwer met iets in de poten laag door de tuin. Tevreden dat het weer gelukt is met de zwaluwen en het alarmeren kijk ik nog even rond. Plotseling zie ik een vogel overvliegen en iets ondefinieerbaars en wat niet te benoemen is doet me ademloos blijven kijken. Ik overweeg heel even naar ons terras te rennen en mijn verrekijker te pakken, maar al snel is duidelijk dat de vogel strak doorvliegt en ik dat nooit zal halen. 'Dan maar niet rennen en gewoon kijken', bedenk ik me.

Waarom valt deze vogel op?
1. behoorlijk forse vogel (duidelijk dikker dan de zwaluwen die hier ook steeds rondvliegen) qua formaat tussen Koperwiek en Kramsvogel in, met (opvallend) lange staart
2. vloog met aantal snelle vleugelslagen en daarna kort pauze
3. vloog echt rechtlijnig dus niet met (diepe) bogen
4. vloog niet hoog, misschien twee keer zo hoog als ons huis
5. verder niets aan kunnen zien...

De vogel vliegt uit beeld en laat mij in vertwijfeling achter. Ik maak het bijna nooit mee dat ik echt geen idee heb in wat voor soort familie een waargenomen vogel thuishoort. Natuurlijk zie je wel eens iets vliegen waar je geen naam aan kan plakken, maar dan weet je altijd wel of het een roofvogel, steltloper of wat dan ook is geweest. Nu weet ik zelfs dat niet. Vertwijfeling dus, en ik sta zo een tijdje te peinzen in de tuin. Wat kan ik doen, eigenlijk niets. De vogel vloog strak door en het leek er niet op alsof die ergens ging landen. Ik kan die kant opfietsen en dan? Zoeken naar de spreekwoordelijke speld in de hooiberg. Dat zal niets opleveren, dat weet ik nu al. Dus ik ga maar weer verder met het tuinieren, maar het blijft spoken en rondzingen in mijn hoofd. Wat kan dit nu geweest zijn??

Terwijl ik zo bezig ben begint langzaam iets op zijn plek te vallen. Een klauwier, zou het dat geweest kunnen zijn? Ik begin in mijn hoofd systematisch de soortgroepen die in aanmerking kunnen komen langs te lopen.
1. het was zeker geen leeuwerik (vliegt anders en heeft geen lange staart)
2. ook geen pieper (is veel kleiner en minder fors en zou golvende vlucht hebben)
3. het was ook geen specht (zou een meer golvende vlucht hebben en een kortere staart)
4. Draaihals geloof ik ook niet in, die zou niet een lange staart hebben.
5. zeker geen lijster of Spreeuw. De jizz was compleet anders en de lange staart pleit ook hier tegen

Ik denk ondertussen dat het een klauwier geweest moet zijn. Kan bijna niet anders. Het was zeker geen Klapekster, die zou forser geweest zijn en heeft een meer golvende vlucht. Blijft over Grauwe of Roodkopklauwier. Dat blijft eigenlijk als meest logische oplossing over (of het is een ontsnapte exoot geweest, dat kan natuurlijk ook). Een bekend en scherpe vogelaar vertelde me eens: ‘een goede vogelaar plakt niet op elke vogel een naam, het is de kracht te accepteren dat niet alles te determineren is’. Dus dat naam plakken probeer ik dan ook maar niet. Maar het blijft toch nog steeds een beetje knagen…

Oh ja, wie nog andere ideeën of suggesties heeft mag het aan me doorgeven, ik houd me van harte aanbevolen!

Zwei

Op het gebied van vogels was het een rustige week. Ik ben wel een paar keer op stap geweest maar heel erg spannend was het niet. Maar toch loont het omhoog te blijven kijken; gisteren vlogen er ineens twee Slechtvalken over onze tuin. Een lang verwachte soort, maar meer iets voor midden in de winter, niet op een vrijdagavond ergens halverwege augustus! Desalniettemin natuurlijk een zeer welkome aanvulling op de Zyfflichsiaanse tuinlijst (# 109).

En alsof het niet op kon kwam 's avonds tegen 11 uur al weer een nieuwe tuinsoort overgevlogen: een luid roepende Kleine Plevier. Een onverwachte (maar ook welkome) aanvulling op de lijst (# 110 natuurlijk).

Ein Hose, Pim Wolf und die Korallenmöwe

Naar aanleiding van een commentaar van Wietze Janse op de DB site (zie http://www.dutchbirding.nl/gallery.php?p=bigpic&gal=9&fid=4397&page=1), hier een primeur: opgeschreven voor de eerste keer, het volledige en ook wel vreemde verhaal van die broeken, Pim Wolf en de zeldzame meeuw.

Het was donderdag 1 mei 2003 en eindelijk had mijn (toenmalige) vriendin me zover gekregen dat ik nieuwe kleding zou gaan kopen. Dat was niet bepaald één van mijn favoriete dingen om te doen. Ik woonde in die tijd nog in Middelburg en we fietsen zo tegen de middag de binnenstad in. In de eerste winkel begon ik met frisse tegenzin spijkerbroeken te passen. Ik deed braaf wat mijn vriendin van me verlangde en draaide wat gegeneerd en onwennig heen en weer voor de grote spiegels die in die trendy zaak hingen, dit alles onder het ‘genot’ van even trendy muziek. Mijn ‘oude’ broek hing in het pashokje en bij het passen van de misschien wel derde broek hoorde ik mijn pieper afgaan. Omdat dit piepen behoorlijk irritant was liep ik snel het pashokje in om de pieper uit te zetten. Ik keek even op het schermpje en daarna sloegen de stoppen bij mij door. Codes van soorten die vaak werden doorgegeven kende ik uit mijn hoofd maar nu zag ik tot mijn verbijstering, schrik en ook wel grote vreugde een onbekende soortcode. Daarnaast zag ik het atlasblok van Neeltje Jans en de afzendcode van Pim Wolf. Ik was direct in alle staten en de adrenaline gierde door mijn lichaam. Op hetzelfde moment begonnen mijn hersenen langzaam door te draaien en te koken… Snel haalde ik mijn codevel uit mijn portemonnee en probeerde zo snel als mogelijk op te zoeken welke soort Pim ontdekt had. Audouins Meeuw… Zuchtend, met een paar krachtige termen en nog net niet in volledige paniek probeerde ik zo rap als mogelijk mijn nieuwe broek uit te trekken. Ik had nog maar een doel voor ogen: zo snel mogelijk op Neeltje Jans zien te komen!

Ondertussen stonden mijn vriendin en de verkoper buiten het hokje op me te wachten. Mijn vriendin had wel in de gaten wat er aan de hand was, maar de verkoper werd onrustig en nerveus van alle geluiden en mijn onhandige gestommel en begreep er niets van. Die dacht dat ik een soort epileptische aanval kreeg (hij dacht dit echt vertelde hij mijn vriendin later) en ik hoorde hem zeggen ‘je hoeft het gordijn van het hokje niet dicht te doen hoor, ik zie wel vaker mannen in onderbroeken’. Na veel gedoe had ik de nieuwe broek uitgekregen en mijn oude weer aangekregen en rende ik het pashokje uit. Ondertussen riep ik naar mijn vriendin ‘nieuwe soort voor Nederland op Neeltje Jans, ik moet daar naar toe’ en rende de zaak uit. Mijn vriendin keek mee hoofdschuddend na en de verkoper was perplex, die begreep er helemaal niets meer van. (Nadat ik weg was heeft mijn vriendin de verkoper geprobeerd uit te leggen wat er aan de hand was, de arme man maakte zich echt heel erg zorgen om me).

Ik ben daarna heel erg hard naar huis gefietst, heb mijn scoop en verrekijker gepakt en ben toen als een dolle naar Neeltje Jans gereden. Ik had zo’n enorme haast dat ik op de bochtige Polredijk, tussen Veere en de Veerse Dam, een paar debiele en heel gevaarlijke inhaalmanoeuvres heb gemaakt. Een heel enkele keer denk ik daar nog wel eens met afgrijzen aan terug. Maar gelukkig ging alles goed en kon ik al spoedig Pim feliciteren en genieten van een wel heel erg fraaie Audouins Meeuw.

Braunkehlchen, ein Ball und Evolution

Heel veel schokkend vogelnieuws hoef je in dit bericht niet uit Zyfflich te verwachten. Het is en blijft sprokkelen, met zo nu en dan wat leuke ‘hoogtepuntjes’. Het afgelopen weekend was rustig, ’s avonds overvliegende Oeverlopers, ’s nachts een luid roepende Steenuil en overdag een luid roepende en naar west overvliegende Regenwulp. Dit was voor mij nog maar de tweede hier, de eerste zag ik in juli van dit jaar.

Ondanks al de regen van maandag besloot ik, toen het iets opklaarde, toch nog even naar buiten te gaan. Hoewel ik er niet veel van verwachte werd het toch nog leuk. Langs een klein weggetje, dwars door de weilanden, kwam ik een grote groep Roodborsttapuiten tegen. De vogels zaten overal om me heen; veel op paaltjes, in struiken, in het lange gras en vlogen de hele tijd druk heen en weer. Omdat ze zo beweeglijk waren was het moeilijk voor me het exacte aantal te bepalen. Na veel getel kwam ik uit op 15 vogels, maar het zijn er misschien wel meer geweest. Heel erg leuk waren de drie Paapjes die ook deel uit maakten van deze groep. Voor mijn gevoel is begin augustus erg vroeg en of dit nu broedvogels zijn uit Nederland of Duitsland, wie zal het zeggen. Ook de grote groep Robotaps (of is het Robotap’s ?) is opvallend, zoiets heb ik de afgelopen maanden niet gezien, ik kwam tot nu toe alleen maar kleine groepjes van hooguit 4-5 vogels tegen.

Voor de rest was het leuk met insecten. Voor de vierde keer dit jaar vloog er (heel kort) een Koninginnenpage door de tuin. En ik vond twee vrouwtjes Tijgerspinnen in het lange gras. Deze soort komt voor op plekken met veel sprinkhanen en laten wij die nu veel in onze tuin hebben. Het blijft toch een bizarre spin. Stel je voor, na de paring laat het mannetje een van zijn twee balletjes achter bij het vrouwtje. Hiermee voorkomt hij dat een ander mannetje met het vrouwtje kan paren. In principe kan het mannetje twee keer paren (yep, twee balletjes!) maar bijna altijd eet het vrouwtje het mannetje op na de paring. Dit is natuurlijk bijzonder interessant uit evolutionair oogpunt: is het gedrag van het mannetje een reactie op het kannibalisme van het vrouwtje of is het kannibalisme een vrouwelijke strategie tegen de mannelijke ‘monopolisatie’ via het verstoppen van de vrouwelijke genitaliën? Ik kom er voorlopig nog niet uit, wie het weet mag het me vertellen.

Ein Pfau auf der Straße

Het is zondag de 31 juli, de dag na de Lijsteroeverloper (toch wel een mooiere naam dan de officiële Nederlandse als je het mij vraagt), dus business as usual. Ik sta niet al te laat op en verwacht dat de zon schijnt en het buiten heerlijk warm is. Maar dat valt vies tegen: het is bewolkt en buiten is het een graad of 15. Niet wat je verwacht op de allerlaatste dag van juli. Maar ik heb zin om naar buiten te gaan en zoek mijn spullen snel bij elkaar.

Op die fiets is het heerlijk, er is niet veel wind en eigenlijk is het helemaal niet koud. Ik fiets mijn vaste rondje om het dorp. Heel schokkend is het niet, ik moet het doen met kleine krenten in de ochtendpap (zoals Grote Zilver, mooi jagende Boomvalk, man & vrouw Roodborsttapuit met een aantal kleintjes). Het valt me wel op dat ik ineens veel meer Grauwe Ganzen zie en hoor. Of die nu klaar zijn met ruien en weer meer de weilanden en akkers opzoeken? Tot de leukere krenten behoren zeker de Kwartels die ik her en der hoor roepen. In totaal tel ik er een stuk of 5. Wel kom ik nog een bijzondere krent tegen. Terwijl ik sta te turen naar een ver vogeltje hoor ik ineens in de maïs naast me wat bladeren en takjes ritselen. Ik kijk en probeer er achter te komen wie of wat hiervan de veroorzaker is. Ik zie niets en blijf wanhopig zoeken. Dan ineens loopt er een vogel uit de maïs de weg op. De vogel kijkt me vol verbazing en schrik aan en zet het op een rennen. Het blijkt een heuse Pauw te zijn! Ik pak snel mijn camera en maak een aantal foto’s. De vogel rent van me weg en blijft na een goede 50 meter staan. Wantrouwig loert hij naar mij terwijl ik hem in mijn verrekijker bekijk. Erg fris en vrolijk ziet deze Pauw er niet uit, zijn staartveren zijn bijna compleet afgesleten. Hij kijkt me nog een keer aan, doet een paar stappen in de richting van het maïsveld en is even plotseling verdwenen als hij tevoorschijn kwam. ‘Leuke soort voor op mijn escape-lijst’, bedenk ik me nog en vergeet het voorval daarna maar snel.



Overdag ben ik de hele dag in de tuin, eerst wat klusjes en daarna met het nieuwste boek van John Irving. Ik vermaak me prima en blijf stug omhoog kijken, ik hoop nog steeds op een overvliegende Zwarte Ooievaar. Natuurlijk komt die komt niet over, wel een handjevol Buizerds, een paar Boomvalken en een Witgat. Leuk is dat als ik ’s avonds nog een keer een rondje fiets ik nog een keer een overvliegende Witgat heb. Nadat ik sinds begin juni geen Witgatten meer gezien heb, lijken ze nu terug te komen uit de broedgebieden. Verder heb ik ’s avonds weer een fiks aantal Kwartels. Hoewel het ondertussen wel wat laat in het seizoen is kunnen dit mannetjes zijn die op zoek zijn naar nieuwe vrouwtjes (na het begin van het broeden wordt het mannetje Kwartel verdreven en gaat opzoek naar een nieuw vrouwtje. Een vrouwtje kan tot wel vier maal van man wisselen tijdens het broedseizoen).

Ik heb ondertussen al een paar keer de vraag gekregen waarom ik tegenwoordig bijna alleen nog maar vogels kijk in Duitsland en niet in Nederland. Ik heb eens over deze vraag nagedacht en heb twee antwoorden.

Ten eerste begin ik het steeds prettiger te vinden te vogelen op plekken en in gebieden waar niet veel andere vogelaars komen. Het is veel leuker op stap te gaan in een gebied waarvan je redelijk zeker weet dat er die dag nog niemand geweest is. In de periode dat ik in Almere woonde vogelde ik veel in de Oostvaardersplassen en dat was op een gegeven moment niet meer leuk; simpelweg vanwege het feit dat op elke uitkijkheuvel of in elke vogelhut er al iemand stond vogels te kijken. Het enige wat je dan kon doen was erbij gaan staan en stiekem een beetje hopen dat die persoon iets gemist had. Of heel vroeg op staan en dan voor dag en dauw de OVP ingaan, voor dat laatste koos ik dan meestal. Bovenstaand probleem heb ik niet in de omgeving van Zyfflich. Daar komen niet veel vogelaars en heb ik alles nog ‘voor mezelf’.

Ten tweede is er met betrekking tot het voorkomen van vogels nog niet veel bekend. Aan de Nederlandse kant (Ooipolder en het Nederlandse deel van de Duffel) is heel veel bekend. Je weet precies waar je wat kan tegenkomen of dit is vrij eenvoudig uit te zoeken. In het Duitse deel van de Duffel is dit beeld heel anders; daar is niet alles bekend en is niet alle informatie eenvoudig op te zoeken. Dat maakt het vogelen hier bijzonder spannend. Tevens is het volgens mij belangrijk dat meer bekend wordt over de (aantallen) vogels die je in deze gebieden kan tegenkomen. Natuurlijk is er wel wat bekend maar het is toch wezenlijk anders dan aan de andere kant van de grens.

Natuurlijk weet ik dat het ontdekken van een goede soort in Nederland toch veel meer tot de verbeelding spreekt dan het ontdekken van iets leuks in Duitsland. Maar wees eerlijk, voor wie vogel je eigenlijk? Dat doe je toch hoofdzakelijk voor jezelf en het moet dan toch niet uitmaken waar je iets ontdekt? Je ziet dat ik niet helemaal stellig ben, het maakt toch wel een heel klein beetje uit waar ik iets ontdek. Maar niet genoeg en daar gaat het in dit geval om!